فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­منظور مقایسه 25 ژنوتیپ گندم نان از لحاظ صفات مورفوفیزیولوژیک و بیوشیمیایی، آزمایشی در سال 96-1395 در مزرعه تحقیقاتی و آزمایشگاه‌های دانشگاه رازی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط دیم و آبیاری انجام شد. برای ارزیابی تنوع ژنتیکی و شناسایی ژنوتیپ‌های پایدار با عملکرد بالا و تحمل خشکی از GT بای‌پلات استفاده شد. تجزیه واریانس مرکب نشان داد تنوع بالایی بین ژنوتیپ‌ها برای اکثر صفات وجود داشت. بررسی همبستگی صفات در دو شرایط محیطی نشان داد که صفات مورفوفیزلوژیکی خصوصاً اجزای عملکرد بیشترین ارتباط با عملکرد را داشتند. نتایج حاصل از روش GT بای‌پلات نشان داد در شرایط دیم و آبیاری هر کدام به ­ترتیب 7/41 و 1/40 درصد از مجموع تغییرات را مؤلفه ­های اصلی اول و دوم توجیه می‌کردند. بر اساس نمودارهای تجزیه GT بای‌پلات ژنوتیپ­های 10، 15، 6، 13، 2، 14 و رقم پیشتاز از نظر صفات فیزیولوژیک، عملکرد و اجزای آن و صفات مربوط به ساقه و سنبله در شرایط آبیاری و ژنوتیپ­های 10، 15، 6، 18 و 17 از نظر صفات بیوشیمیایی، عملکرد و اجزای آن و صفات مربوط به ساقه و سنبله در شرایط دیم به­ عنوان ژنوتیپ­های برتر شناخته شدند. ژنوتیپ­های 2 و 6 در شرایط آبیاری و ژنوتیپ 6 در شرایط دیم کمترین اثر متقابل ژنوتیپ×صفت را داشتند. در نهایت ژنوتیپ‌های 10، 15 و 6 در دو شرایط محیطی برتر بودند و ژنوتیپ 6 دارای کمترین اثر متقابل در هر دو شرایط بود. بنابراین از این ژنوتیپ­ها می‌توان در برنامه­ های اصلاحی استفاده کرد.