فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف کار حاضر مطالعه تغییرپذیری میانگین ماهانه غلظت کلروفیل آ از سال 2010 تا 2022 به‌همراه دمای سطحی، باد و جریان سطحی (میانگین هفتگی، استخراج‌شده از داده‌های ارتفاع‌سنجی) در دریای‌خزر با کمک داده‌های ماهواره‌ای، با بررسی سری‌های زمانی، همبستگی‌ها، تحلیل طیفی و نمودارهای هافمولر، برای ماه‌هایی که با بیشترین شکوفایی جلبکی همراه با افزایش کلروفیل آ است، می‌باشد. بر اساس نتایج، بیشترین شکوفایی‌ها در اواخر ماه‌های گرم رخ می‌دهد (به‌ویژه در سپتامبر 2017). از 2010 تا 2018 شکوفایی جلبکی افزایشی بوده، ولی از 2018 تا 2022 غلظت آن کمی کاهشی بوده است. در ماه‌های اوج شکوفایی، بادهای سطحی شمال شرقی بوده که انتقال اکمن جنوب-غرب‌سو را تقویت و فرایند فراچاهی را در سواحل شمال شرقی خزر ترغیب می‌کند. در فصل سرد نیز، با جهت باد عمدتاً جنوبی (فرارفت گرم)، شکوفایی ضعیف‌تر مشاهده شد. الگوی جریان‌ها با پیچک‌های میان‌مقیاس نیز نقشی مؤثر در انتقال افقی کلروفیل آ (در حد نامطلوب) به سواحل جنوب و غربی خزر دارند. به بیانی دیگر، کلروفیل آ تولیدشده در قسمت‌های شمال و مرکزی که در فصول گرم رخ می‌دهد، در اثر جریان‌ها به سواحل جنوب منتقل و موجب آسیب به شیلات و غیره می‌شود. غلظت کلروفیل آ (در تمام مقاله هر جا کلروفیل تنها آمده منظور کلروفیل آ است) در حوزه جنوبی هنگام شکوفایی فراگیر، حدود 17درصد مقدار میانگین آن در خزر میانی است. سر‌ی زمانی، تحلیل طیفی و همبستگی‌ها به‌همراه نمودارهای هافمولر تغییرات غلظت کلروفیل آ به‌همراه تغییرات جریان نشان داد که جریان‌های شمال-جنوبی نقش مهمی در انتقال کلروفیل آ دارند. تغییرات سیکلی، حدود چهارساله، یک‌ساله یک، شش‌ماهه و سه‌ماهه در غلظت کلروفیل آ، به‌ویژه در خزر میانی مشاهده شد. تغییرات بلندمدت احتمالاً مربوط به پدیده­های دور پیوند نوسان تغییرات جو-اقیانوس، همانند انسو هستند (احتمالاً با تأخیر زمانی).