اثر ورمی‌کمپوست، هیومیک‌اسید و کود دامی بر عملکرد، خصوصیات بیوشیمیایی و فعالیت-های آنزیمی در چغندر قند (Beta vulgaris L.) تحت شرایط کم‌آبی

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد مهاباد، دانشگاه آزاد اسلامی، مهاباد، ایران.

3 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2023.356803.654991
چکیده

به­ منظور بررسی اثر کودهای آلی بر خصوصیات کمی و کیفی چغندر قند تحت شرایط مختلف رطوبتی، آزمایشی به­ صورت کرت­های خرد­شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1400 در شهرستان مهاباد اجرا شد. تیمارهای آبیاری شامل آبیاری بعد از 60 ( بدون تنش)، 90 (تنش ملایم) و 120 (تنش شدید) میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A در کرت­های اصلی و تیمارهای کود آلی (شاهد، ورمی­ کمپوست، کود دامی و هیومیک ­اسید) در کرت­های فرعی قرار گرفتند. شرایط تنش شدید کم آبی در مقایسه با شرایط آبیاری بدون تنش محتوی کلروفیل a (82/22 درصد) و محتوی نسبی آب برگ (35/24 درصد) را کاهش و محتوی پرولین (43/47 درصد)، بتا­گلایسین (89/17 درصد)، کاتالاز (30/21 درصد)، مالون­دی ­آلدهید (95/47 درصد) و کارایی مصرف آب (83/23 درصد) را افزایش داد. ورمی­ کمپوست در مقایسه با تیمار شاهد مقدار کلروفیل a، محتوی نسبی آب برگ، پرولین، گلایسین بتا، کاتالاز و کارایی مصرف آب را به­ترتیب 11/29، 15/20، 83/34، 98/14، 70/13، و 56/21 درصد افزایش و محتوی مالون­دی­آلدهید را 53/18 درصد کاهش داد. بالاترین ضریب هدایت روزنه­ای (01/51 مول بر متر مربع بر ثانیه(، محتوی کلروفیل b (3/16 میلی­گرم بر گرم وزن تر)، کارتنوئید (27/4 میلی­گرم بر گرم وزن تر)، عملکرد ریشه (33/78 تن در هکتار) و کمترین محتوی پراکسید هیدروژن (96/0 میکرومول برگرم وزن تر) به تیمار ورمی­کمپوست تحت شرایط آبیاری نرمال اختصاص داشت. عملکرد ریشه با هدایت روزنه­ای، محتوی کلروفیل b، کارتنوئید، محتوی نسبی آب برگ، و کارایی مصرف آب همبستگی مثبت و معنی­دار و با مقدار فعالیت آنزیم کاتالاز، محتوی پراکسید هیدروژن، محتوی مالون­دی ­آلدهید و عیار قند همبستگی منفی و معنی­ دار نشان داد.