فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در پژوهش حاضر با استفاده از داده‌های بازتحلیل NCEP/NCAR با تفکیک افقی 5/2 درجه طی بازه زمانی 1991 تا 2020 نقش عوامل مختلف در تشکیل و تکوین واچرخندهای جنوب‌غرب آسیا بررسی شده است. ابتدا با استفاده از کمیت‌های مختلف هواشناختی، وضعیت گردش هادلی همراه با شدت مراکز واچرخندهای جنب‌حاره در زمستان و تابستان مطالعه شده است. سپس، با به‌کار بردن تابع جریان جرم و شار جرم نصف‌النهاری و مداری، به بررسی کمی و توامان نقش‌های گردش هادلی، موسمی هند و همچنین گردش‌های محلی مبتنی‌بر فلات مرتفع در شکل‌گیری و تقویت واچرخندهای تابستانه جنوب‌غرب آسیا و سازوکار آن پرداخته‌ایم. نتایج نشان دادند که در منطقه جنوب‌غرب آسیا، گردش نصف‌النهاری زمستانه تقریباً از شدت 5 برابر و وسعت 2 برابر نسبت به حالت تابستانه برخوردار است و فرونشست ناشی از سازوکار هادلی در ترازهای زیرین وردسپهر در زمستان عامل اصلی شکل‌گیری واچرخندهای تراز زیرین در این منطقه است. این در حالی است که طی تابستان میانگین شار نزولی نصف‌النهاری جرم ترازهای زبرین و میانی در جنوب‌غرب آسیا حدود 8 برابر از میانگین مداری بزرگ‌تر است. بنابراین وجود شار نزولی قوی و واچرخندهای قدرتمند ترازهای زبرین و میانی وردسپهر در تابستان جنوب‌غرب آسیا از نظر شدت با یاخته هادلی ضعیف تابستانه این منطقه هم‌خوانی ندارد. از دیگر یافته‌های این تحقیق، تأکید بر اهمیت نقش گردش موسمی تابستان هند در شکل‌گیری گردش‌های مداری شرق به غرب ترازهای زبرین وردسپهر در جنوب‌غرب آسیا و نقش گردش‌های محلی ناشی از فلات مرتفع ایران، عربستان و تبت برای توضیح گردش تابستانه در این منطقه است.