مقایسه نظام تولید گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicum L.) و پیاز (Allium cepa L.) از نظر شاخص‌های انرژی، اقتصادی و پتانسیل انتشار گازهای گلخانه‌ای (مطالعه موردی شهرستان‌های استان البرز)

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 بخش تحقیقات خدمات فنی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijfcs.2023.359954.655008
چکیده

این تحقیق با هدف بررسی شاخص‌های انرژی، اقتصادی و میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در نظام تولید دو محصول گوجه­ فرنگی و پیاز در سال‌های 1400 و 1401 در استان البرز انجام شد. اطلاعات مورد نیاز این تحقیق از طریق مصاحبه با کشاورزان و تکمیل پرسش­نامه‌ به دست آمد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که بیشترین انرژی ورودی، خروجی و انرژی خالص در پیاز به­ ترتیب به میزان 8/21324، 105600 و 3/24275 مگاژول در هکتار در شهرستان ساوجبلاغ به دست آمد. در گوجه­ فرنگی نیز بالاترین انرژی ورودی، خروجی و خالص به ­ترتیب 8/73799، 56000 و 4/13495- مگاژول در هکتار بود (در گوجه ­فرنگی به دلیل بیشتر­بودن انرژی ورودی نسبت به انرژی خروجی، انرژی خالص به صورت منفی می‌باشد). بالاترین کارایی مصرف انرژی در پیاز و گوجه ­فرنگی به­ ترتیب 4/1 و 32/1 به دست آمد. در مقایسه بهره‌وری انرژی مشاهده شد که بالاترین مقدار در پیاز 82/0 و در گوجه ­فرنگی 99/0 کیلوگرم بر مگاژول بود. در بین ورودی‌های مختلف در نظام تولید این دو محصول گازوییل، کود شیمیایی نیتروژن، کود دامی، آب آبیاری، بنزین و نیروی انسانی بیشترین سهم را در انرژی ورودی داشتند. پیاز و گوجه ­فرنگی به­ترتیب با تولید 8/3065 و 4/3045 کیلوگرم CO2 در هکتار در انتشار گازهای گلخانه‌ای نقش داشتند. بررسی شاخص‌های اقتصادی نیز نشان داد که پیاز با درآمد خالص 7/9608 دلار در هکتار نسبت به گوجه ­فرنگی با درآمد خالص 3/4840 دلار در هر هکتار درآمد بیشتری ایجاد کرده است. با توجه به نتایج به­دست­آمده می‌توان با اصلاح روش‌های تولید همانند استفاده از روش‌های نوین آبیاری و همچنین جایگزینی کودهای دامی و زیستی با کودهای شیمیایی باعث کاهش میزان انرژی ورودی و انتشار گازهای گلخانه‌ای شد و بدین­ترتیب شرایط لازم جهت استقرار یک کشاورزی پایدارتر را فراهم کرد.