فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آب زیرزمینی اهمیت بالایی برای تامین آب شیرین در جهان دارد. در این مطالعه، شاخص­های کیفی آب زیرزمینی دشت دهلران شامل: کاتیون­ها، آنیون­ها، هدایت­الکتریکی (EC)، غلظت کل مواد جامد محلول (TDS)، سختی کل (TH)، نسبت جذب سدیم (SAR)، درصد سدیم (%Na) وpH در یک دوره آماری پنج ساله (1392-1388) در 10 حلقه چاه اکتشافی سازمان آب منطقه­ای استان ایلام در تعداد 100 نمونه بررسی شده است. غلظت کاتیون­ها به ترتیب به صورت Ca2+> Na+> Mg2+> K+ و غـلظت آنیـون­ها به ترتیب به صـورت Cl-> SO4-2> HCO3-می­باشد. در دوره پنج ساله کم­ترین و بیش­ترین مقدار شاخص­های کیفی آب زیرزمـینی دشت به این صـورت می­باشد: میکروموهس بر سانتی­متر 7811-946EC=، میلی­گرم بر لیتر 5233-614TDS=، میـلی­گـرم بر لیتر3020-246TH=، 64/11-19/1SAR=، میلی­گرم بر لیتر 02/65-38/7Na%= و 95/7-89/6pH=  . نتایج نشان می­دهد آب زیرزمینی دشت دهلران از لحاظ شاخص­های کیفی: هدایت­الکتریکی (EC)، غلظت کل مواد جامد محلول (TDS) و سختی کل (TH) برای آشامیدن و کشاورزی مناسب نمی­باشد، ولی از لحاظ نسبت جذب سدیم (SAR) و pHمشکل ندارد و براساس استانداردهای ویلکاکس و شولر برای آشامیدن و کشاورزی قابل استفاده است. نتایج نشان می­دهد که مقدار SAR ضریب همبستگی بالایی (69/0) با یون سدیم دارد و این همبستگی نشان دهنده جانشینی یون سدیم به جای یون­های کلسیم و منیزیم در خاک­های کلوئیدی می­باشد. سازندهای سنگ­های رسوبی منطقه در کیفیت آب زیرزمینی دشت دهلران نقش اصلی را دارند. سنگ­های تبخیری و گچی (سازند گچساران) و کربناتی (سازند آسماری) سبب کاهش کیفیت آب شده است. همبستگیبین HCO3- با Mg2+ (45/.) و باCa2+ (16/0) نشان می­دهد که احتمالا سازند آسماری منطقه در تامین Mg2+  آب زیرزمینی دشت دهلراننسبت به Ca2+ نقش بیش­تری داشته است. می­توان اظهار داشت منشاء کاتیون­های اصلی (Ca2+، Na+) و آنیون­های اصلی (Cl-، SO42-) آب زیرزمینی دشت دهلران، سازند تبخیری گچساران می­باشد و منشاء آنیون و کاتیون با فراوانی نسبی پایین­تر (HCO3-و Mg2+) سازند آسماری است. منشاء بخشی از کاتیون­Mg+2می­تواند واحدهای شیلی و مارنی سازندهای پابده و گورپی باشد. سنگ­های آواری (= سازند بختیاری) نقش موثر در کاهش کیفیت آب زیرزمینی دشت دهلران نداشته است.