تحلیل و پراکنش سالانه و فصلی دمای سطح زمین در طبقات ارتفاعی ایران با استفاده از داده‌های MODIS

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2025.371258.1007587
چکیده

پس از انقلاب صنعتی، به‌دلیل استفاده بیش از حد از سوخت‌های فسیلی، تغییر کاربری اراضی و افزایش جمعیت و به‌تبع آن گسترش روزافزون فعالیت‌های صنعتی برای تأمین نیاز و رفاه جمعیت کره زمین، تغییرات قابل‌توجهی در اقلیم کره زمین به‌وجود آمده ‌است که بارزترین آن افزایش متوسط دمای کره‌زمین، افزایش سطح آب و دمای سطح اقیانوس‌ها می‌باشد. از آنجایی‌که این تغییرات می‌توانند تهدید جدی برای پایداری محیط‌زیست به شمار روند، لذا پژوهش حاضر به بررسی سری‌ زمانی (2022-2001) دمای روز سطح زمین (LST Day) در طبقات ارتفاعی ایران (5600-40-متر) با استفاده از محصولات 8 روزه سنجنده MODIS. MOD11A2.061 پرداخته است. نتایج نشان داد طبقه ارتفاعی 2 (800-400 متر) با میانگین دمای 4/38 درجه سلسیوس به‌عنوان گرم‌ترین و طبقه 10 (5600-3600 متر) با میانگین دمای 8/9 درجه سلسیوس به‌عنوان سردترین طبقه ارتفاعی طی دوره موردمطالعه شناخته شده است. همچنین کویر لوت مرکزی، که کمترین ارتفاع را به خود اختصاص داده است، در همه فصول به‌عنوان گرم‌ترین منطقه کشور شناخته شده‌است. بالاترین میانگین دما در سال 2021 با دمای 28 درجه سلسیوس و کمترین میانگین دما در سال‌های 2007، 2009، 2011 و 2012 با میانگین دمای 25 درجه سلسیوس ثبت شد. روند کلی میانگین دما، افزایش دما را در مقیاس سالانه و فصلی به استثنای فصل پاییز نشان می‌دهد. همچنین در همه طبقات افزایش حداقل دما و کاهش تنوع فضایی دما در منطقه موردمطالعه مشاهده می‌شود که عوامل طبیعی و انسانی می‌توانند نقش داشته باشند.