ارزیابی مکانی-زمانی محصولات بارش ماهواره‌ای جهت برآورد رخدادهای بارش سنگین در شمال‌غرب ایران در دوره 20 ساله

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2024.377656.1007612
چکیده

با توجه ‌به وضعیت جوی مناطق کوهستانی و ناهموار این مناطق، احداث ایستگاه‌های هواشناسی برای رصد متغیرهای جوی دشوار است و ازلحاظ اقتصادی هم مقرون‌به‌صرفه نیست. با توجه به محدود بودن تعداد ایستگاه‌های همدیدی که متغیرهای جوی محاسبه‌شده در آنها به‌صورت نقطه‌ای قابل‌اعتماد است، نیاز به ابزاری است تا مناطق مختلف را پوشش دهند. بارش سنگین یکی از مخاطرات شایع در منطقه شمال‌غرب ایران محسوب می‌شود و مسبب پدیده ویرانگر سیل نیز به شمار می‌رود. این مطالعه با هدف ارزیابی محصولات بارش ماهواره درزمینه شناسایی بارش سنگین در منطقه شمال‌غرب ایران در دوره آماری 2000 تا 2019 انجام شد. در پژوهش حاضر از 23 ایستگاه همدیدی منتخب واقع در 5 استان از شمال‌غرب ایران استفاده‌شده است. برای این منظور، دقت سه محصول ماهواره‌های GPM-IMERG،TRMM  و AQUA-AIRS به‌صورت مقایسه بارش‌های برآورد شده ماهواره‌ای با ایستگاه‌های زمینی با استفاده از نمودار تیلور انجام گرفت. نتایج نشان داد که به‌طورکلی داده‌های بارش دو ماهواره GPM-IMERG و AQUA-AIRS در مقیاس زمانی روزانه تخمین مطلوبی از بارش سنگین در منطقه مطالعه را داشته‌اند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده محصول GPM-IMERG نسبت به دو محصول دیگر عملکرد بهتری داشته است و محصول TRMM خطای بیشتری را نشان داد. در همه محصولات با حرکت به سمت شرق منطقه پژوهش، خطا افزایش‌یافته است و کمترین خطا مربوط به غرب منطقه مطالعه (استان آذربایجان غربی) بوده است.