بررسی تاثیر ژن‌های Vrn-B1 وVrn-D1 بر تحمل به خشکی گندم نان با استفاده از لاین‌های ایزوژن

نویسندگان

1 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

4 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

5 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2023.361119.655013
چکیده

ژن­های بهاره‌سازی (Vrn) علاوه بر کنترل عادت رشدی گندم (بهاره و زمستانه)، نقش کلیدی در زمان گلدهی و زودرسی گندم ایفا کرده و در پژوهش­های تحمل به خشکی مورد توجه هستند. با هدف بررسی تاثیر ژن­های Vrn بر تحمل به خشکی، چهار لاین ایزوژن ایجاد شد. لاین‌های ایزوژن از تلاقی رقم زودرس استرالیایی "اکسکلیبر" و رقم دیررس "روشن" و تلاقی برگشتی با رقم روشن ایجاد شدند. آزمایش­ها در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در شرایط دیم سپیدان در سال‌ زراعی 99-1398 و در شرایط فاریاب کرمان در سال‌ زراعی 1401-1400 اجرا شدند. صفات تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی، طول دوره پر شدن دانه، تعداد سنبله در متر مربع، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بررسی شدتد. ارزیابی لاین‌های ایزوژن از نظر تحمل به خشکی توسط هشت شاخص MP (میانگین تولید)، YI (شاخص عملکرد)،STI  (شاخص تحمل تنش)،  GMP(میانگین هندسی تولید)، SSI (شاخص حساسیت به تنش)، YSI (شاخص پایداری عملکرد) و STS (نمره تحمل به تنش) انجام شد. نتایج نمره تحمل به تنش (STS) نشان داد که لاین­های ایزوژن vrn-B1/Vrn-D1a و  Vrn-B1a/vrn-D1 به­ترتیب بیشترین و کمترین تحمل به خشکی را داشتند. علاوه بر این، نتایج نشان داد آلل­های vrn-B1 و Vrn-D1a که باعث زودرسی می­شوند با استفاده از مکانیسم فرار از خشکی باعث بهبود تحمل به تنش خشکی می­شوند.