بررسی تاثیر ژنهای Vrn-B1 وVrn-D1 بر تحمل به خشکی گندم نان با استفاده از لاینهای ایزوژن
نویسندگان
1 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
3 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
4 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
5 بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2023.361119.655013چکیده
ژنهای بهارهسازی (Vrn) علاوه بر کنترل عادت رشدی گندم (بهاره و زمستانه)، نقش کلیدی در زمان گلدهی و زودرسی گندم ایفا کرده و در پژوهشهای تحمل به خشکی مورد توجه هستند. با هدف بررسی تاثیر ژنهای Vrn بر تحمل به خشکی، چهار لاین ایزوژن ایجاد شد. لاینهای ایزوژن از تلاقی رقم زودرس استرالیایی "اکسکلیبر" و رقم دیررس "روشن" و تلاقی برگشتی با رقم روشن ایجاد شدند. آزمایشها در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار در شرایط دیم سپیدان در سال زراعی 99-1398 و در شرایط فاریاب کرمان در سال زراعی 1401-1400 اجرا شدند. صفات تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی، طول دوره پر شدن دانه، تعداد سنبله در متر مربع، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بررسی شدتد. ارزیابی لاینهای ایزوژن از نظر تحمل به خشکی توسط هشت شاخص MP (میانگین تولید)، YI (شاخص عملکرد)،STI (شاخص تحمل تنش)، GMP(میانگین هندسی تولید)، SSI (شاخص حساسیت به تنش)، YSI (شاخص پایداری عملکرد) و STS (نمره تحمل به تنش) انجام شد. نتایج نمره تحمل به تنش (STS) نشان داد که لاینهای ایزوژن vrn-B1/Vrn-D1a و Vrn-B1a/vrn-D1 بهترتیب بیشترین و کمترین تحمل به خشکی را داشتند. علاوه بر این، نتایج نشان داد آللهای vrn-B1 و Vrn-D1a که باعث زودرسی میشوند با استفاده از مکانیسم فرار از خشکی باعث بهبود تحمل به تنش خشکی میشوند.