فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ×محیط (GEI) و پایداری عملکرد، 10 ژنوتیپ امید­بخش باقلا (G1-G10)، به­همراه چهار رقم برکت، سرازیری، بلوچی و زرشکی (به­عنوان شاهد)، در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در چهار ایستگاه تحقیقاتی (گرگان، دزفول، بروجرد، و ایرانشهر) به­مدت دو سال (94-1393 و 95-1394) ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر اصلی سال و برهمکنش سال در مکان و اثر سه‌گانه سال در مکان در ژنوتیپ بر عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. بر اساس نتایج تجزیه GGE بای‌پلات (اثر اصلی ژنوتیپ + برهم‌کنش ژنوتیپ×محیط)، دو مؤلفه اصلی اول به‌ترتیب 7/84 و 6/6 درصد و در مجموع %3/91 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. ژنوتیپ G9 از لحاظ عملکرد و پایداری عملکرد نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها برتری نشان داد. بر اساس نمودار چندوجهی، محیط‌های کلان و ژنوتیپ‌های سازگار هر محیط کلان تعیین شد. گرگان – بروجرد (لاین (G9، ایرانشهر (لاین G14) شد. ژنوتیپ‌های G9، G1، و G4 به­ترتیب با عملکرد 3479، 2808، و 2739 کیلوگرم در هکتار بالاترین میانگین عملکرد دانه را داشتند. بر اساس تجزیه و تحلیل GEI و GGE بای­پلات، محیط‌های گرگان و بروجرد از قدرت تفکیک خوبی برخوردار بودند. ژنوتیپ‌های G1، G5، G9 و G10 بیشترین پایداری عملکرد را داشتند و می‌توانند در برنامه‌های اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند.