فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش با استفاده از داده‌های دما، ارتفاع و مؤلفه‌های افقی بردار باد در 6 سطح فشاری زبرین از 400 تا 100 هکتوپاسکال که در بایگانی NCEP/NCAR در دسترس است، تغییرات فصلی میانگین‌وزنی سرعت باد، فشار و عرض‌جغرافیایی در دو نیمکره شمالی و جنوبی در دوره‌آماری 2023-1948، با اصلاح روش آرچر و کالدیرا (2008) محاسبه و تحلیل شد.نتایج کلی نشان داد که محور جت‌های جنب‌حاره در هر دو نیمکره به‌سوی قطب جابه‌جا شده و جت جنب‌حاره نیمکره جنوبی در هر دو فصل گرم و سرد، روند تضعیف دارد و سرعت باد در محور این جت کاهشی است در حالی‌که سرعت باد جت جنب‌قطبی این نیمکره در هر دو فصل گرم و سرد، افزایشی است. در نیمکره شمالی در هر دو فصل گرم و سرد، در بخش شمالی محور جت جنب‌حاره روند سرعت باد افزایشی و در بخش جنوبی محور آن کاهشی است در حالی‌که سرعت بیشینه جت در هر دو فصل افزایشی می‌باشد. یکی از عوامل مهم این تغییرات را می‌توان به روند افزایشی دما در مناطق حاره و جنب‌حاره در هر دو نیمکره ربط داد. کوچک‌بودن شیب خط روند میانگین مداری دمای سطوح زیرین منطقه حاره در این دوره‌آماری، نسبت به شیب خط روند میانگین مداری دمای سطوح زبرین منطقه جنب‌حاره سبب شده است که اثر تقویت گستره همرفت سلول هادلی نسبت به واداشت تضعیف گستره گردش نصف‌النهاری آن کمتر باشد و این می‌تواند یکی از عوامل روند کاهشی سرعت جریان‌های جتی در هر دو نیمکره باشد.