فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مرکز چرخندزایی دریای مدیترانه، به‌عنوان یکی از مناطق مهم چرخندزایی دنیا در قالب سامانه‌ گردش عمومی جو، نقش مهمی در شکل‌گیری سامانه‌های بارشی ایران دارند. در تحقیق حاضر، ویژگی‌های چرخندزایی مدیترانه در فازهای مختلف مادن-جولیان در فصل بهار مورد بررسی قرار گرفته است. از داده‌های تابش موج‌بلند خروجی (OLR) و میانگین فشار تراز دریا در دوره آماری 1989 تا 2020 برای ماه‌های مارس، آوریل و می استفاده شد که از پایگاه داده مرکز پیش‌بینی میان‌مدت اروپا و از محصولات مدل ERA5 به‌دست آمد. روش مورد استفاده در این پژوهش، الگوریتم تشخیص و مسیریابی چرخند دانشگاه ملبورن می‌باشد. نتایج نشان داد که در فازهای 1، 2 و 7، بیشترین بی‌هنجاری منفی OLR بر روی خاورمیانه و به‌خصوص بر روی ایران به وجود آمده که نشان‌دهنده وقوع جریانات همرفتی همراه با ابرناکی در مناطق مختلفی از ایران است. بررسی ویژگی‌های چرخندها در منطقه مدیترانه نشان داد که بیشینه چرخندزایی هم‌زمان با چیرگی فاز 8 (%17) و کمینه آن با چیرگی فازهای 1 و 4 (%9) رخ داده است. از 25 مورد کمینه فشار تشخیص داده شده در دوره مورد مطالعه، 17 مورد مربوط به ماه آوریل، 6 مورد مربوط به ماه مارس و 2 مورد مربوط به ماه مه بوده است. مسیریابی چرخندها حاکی از آن بود که در فاز 1، اغلب چرخندها بر روی دریای مدیترانه بوده و موارد بسیار اندکی در شرق آن تشکیل شده است. در فاز 2، ضمن تشکیل چرخندها در شرق مدیترانه، برخی از آنها به داخل ایران راه یافته‌اند.