بهبود جوانه ‎زنی و بنیه بذرهای دو رقم گندم در رژیم‌های آبیاری متفاوت با کاربرد متیل‌جاسمونات

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

4 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

5 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2023.340100.654899
چکیده

یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در کاهش بنیه بذر، وقوع تنش رطوبتی در طی نمو بذر روی گیاه مادری می‌باشد. همچنین استفاده از تنظیم ­کننده‌های رشد در تنش ‏های محیطی سبب تولید بذرهایی با قابلیت جوانه زنی بهتر می‏شود. به­منظور بررسی تاثیر محلول‏پاشی دو رقم گندم نان با متیل­جاسمونات تحت رژیم‌های متفاوت آبیاری بر شاخص‌های جوانه‌زنی و بنیه بذرهای تولیدی، آزمایشی به‌صورت اسپلیت­فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو سال زراعی 1394 و 1396 انجام شد. عامل اصلی شامل رژیم‌های آبیاری کامل، قطع آبیاری از آغاز مرحله غلاف­رفتن و قطع آبیاری از مرحله شیری­ شدن دانه بود. عامل فرعی دو رقم سیروان و پیشتاز و محلول‌پاشی با صفر، 50، 100 و 150 میکرومولار متیل‌جاسمونات بود. نتایج نشان داد که در هر دو رقم شاخص‌های جوانه‌زنی با اعمال تنش کاهش یافتند، ولی کاربرد 100 میکرومولار متیل­جاسمونات نسبت به شاهد سبب افزایش صفات درصد و سرعت جوانه‌زنی، بنیه طولی و وزنی، میزان گلوتن و نشاسته بذر در هر دو سال شد. در سطوح مختلف قطع آبیاری و آبیاری کامل، رقم سیروان به ­طور میانگین درصد و سرعت جوانه‏ زنی بیشتری نسبت به رقم پیشتاز نشان داد. همچنین قطع آبیاری از آغاز مرحله غلاف ­رفتن، بیشترین تاثیر منفی روی بذر تشکیل­ شده در گیاه مادری در ارقام مختلف گندم داشت. به‏ طور کلی محلول‌پاشی متیل­ جاسمونات با غلظت 100 میلی­مولار تا حدودی توانست اثرات ناشی از تنش خشکی در گیاه مادری را تعدیل کند و باعث بهبود صفات جوانه‌زنی و کیفی بذرهای تولید­شده در شرایط تنش و بدون تنش شود و رقم سیروان از کیفیت بذر بیشتری برخوردار بود.