تاثیر رژیم‌های آبیاری و تاریخ های کشت بر عملکرد علوفه ژنوتیپ‌های خلر(.Lathyrus sativus L)

نویسندگان

1 مربی پژوهش، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران.

2 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران.

3 مربی پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران

4 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج.بروجرد،ایران.

5 مربی پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران.

doi
10.22059/ijfcs.2023.352981.654973
چکیده

خلر از لحاظ پایداری به خشکی گیاه زراعی مطلوبی در تناوب­های زراعی است. به­همین منظور برای بررسی تاثیر تغییر تاریخ کشت از بهاره به پاییزه جهت بهره‌مندی بیشتر از آب سبز (ریزش­های پاییزه و زمستانه) و کاهش وابستگی به آبیاری این پروژه در سه رژیم‌ آبیاری (کامل، تکمیلی، و دیم) در دو سال زراعی (1396 و 1398) در مزرعه تحقیقاتی پردیس آموزش وتحقیقات کشاورزی بروجرد در قالب آزمایش کرت­های خرد­شده بر پایه طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای اصلی شامل سه تاریخ کشت پاییزه، بهمن (انتظاری) و اسفند (عرف منطقه)، و فاکتورهای فرعی نیز شامل 13 ژنوتیپ از توده‌های بومی خلر (نورآباد، بروجرد1، 2 و 3، خرم‌آباد، دورود، الشتر، و زنجان) و پنج لاین امیدبخش ((SL1-SL5 بودند. نتایج نشان داد که تاثیر سال­ها، تاریخ­های کشت، ژنوتیپ­ها، و برهمکنش تاریخ­های کشت و ژنوتیپ­ها برای کلیه صفات (بجز اثر سال بر ارتفاع بوته در شرایط آبیاری تکمیلی) در هر سه رژیم آبیاری معنی­دار بودند. بالاترین عملکرد علوفه تر در هر سه رژیم آبیاری مربوط به تاریخ کشت آبان­ماه بود. از بین ژنوتیپ‌ها لاین SL5 با 33/38 و 13/9 و توده دورود با 9/37 و 6/8 تن در هکتار در شرایط بدون تنش، توده بروجرد 1 با 93/27 و 07/6 و بروجرد 2 با 07/24 و 07/6 تن در هکتار در شرایط آبیاری کامل و لاین SL5 با 4/16و4/3، SL1 با 6/16 و3/3 و توده نورآباد با 53/16 و 13/3 تن در هکتار در شرایط دیم به­ترتیب بالاترین عملکرد علوفه تر و خشک را داشتند. بنابراین برای توسعه این کشت جهت تولید علوفه تاریخ کشت آبان­ماه و استفاده از لاین‌ها، به­ویژه SL5 و در بین توده­ها توده­های بروجرد2 و دورود و اعمال آبیاری تکمیلی برای تولید پایدار علوفه توصیه می‌شوند.