عملکرد و باروری هیبریدهای حاصل از تلاقی R2000 و لاینهای نرعقیم کلزا (Brassica napus L)
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج،
2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 دانشیار مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
4 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
10.22059/ijfcs.2023.354685.654978چکیده
رشد سریع، مقاومت به تنش، یکنواختی، عملکرد بالا و حفظ حق بهنژادگر تولید رقم هیبرید را به موفقترین راهبرد بهنژادی کلزا تبدیل کرده است. هدف از این پژوهش تهیه نخستین هیبریدهای سه لاینی ایرانی کلزا و بررسی عملکرد و باروری آنها بود. بهعلاوه تاثیر صفات مختلف بر افزایش عملکرد هیبریدها نیز مطالعه شد. هفت لاین نرعقیم با یک لاین بازگردان باروری به نام R2000 تلاقی داده شد و عملکرد دانه هیبریدها در دو سال زراعی 1399-1398 و 1400-1399 در قالب طرح بلوک-های کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. سه مورد از هیبریدهای ایجادشده با میانگین دوساله 4/64، 4/40، و 4/38 تن در هکتار عملکرد چشمگیری داشته و اختلاف معنیداری با ارقام شاهد نیلوفر، نپتون، و نیما (بهترتیب با عملکردهای 3/44، 3/73 و 3/30 تن در هکتار) نشان دادند. بیشترین هتروزیس مشاهدهشده نسبت به رقم شاهد برتر مربوط به هیبرید R2000×A8 با 34/71،درصد بود. تمامی هیبریدهای بهدستآمده از نظر باروری کاملا طبیعی و فاقد هرگونه نرعقیمی بودند. نتایج تجزیه به مولفههای اصلی و تجزیه خوشهای نشان داد که افزایش تعداد خورجین در بوته و وزن هزاردانه و همچنین تلاقی لاینهای والدینی دورتر منجر به تولید هیبریدهای پرمحصولتر میشود. با-توجهبه عملکرد بالا و عدم مشاهده نرعقیمی، هیبریدهای امیدبخش حاصل از این پژوهش میتوانند پس از بررسی سازگاری و پایداری بهعنوان ارقام جدید معرفی شوند.
