ارزیابی توان هیدروکربن‌زایی سازند پابده در جنوب باختری استان کرمانشاه (شهرستان گیلان‌غرب)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان

3 پژوهشکده علوم زمین، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران

4 کارشناس‌ارشد رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان

doi
چکیده

سازند پابده به سن پالئوسن پسین تا اولیگوسن پیشین در حوضه رسوبی زاگرس نهشته شده است. بخش قابل­توجهی از توالی این سازند در شهرستان گیلان­غرب را رخساره­های ریز دانه شیلی (با رنگ خاکستری تیره و ارغوانی) تشکیل می­دهد. از آنجا که این رخساره­ها در محیط رسوبی حاشیه­های قاره­ای تا ژرف انباشته شده­اند، احتمال وجود مقدار قابل­ملاحظه­ای ماده آلی در آن وجود دارد. به منظور ارزیابی توان هیدروکربور­زایی و ژئوشیمی آلی سازند پابده در منطقه غرب کرمانشاه (شهرستان گیلان­غرب) در یک برش سطحی در پیرامون روستای سرحال شیرزادی مورد بررسی قرار گرفت و از لایه­های شیلی نمونه­برداری انجام شد. تعداد 12 نمونه ‌ به وسیله دستگاه پیرولیز راک­ایول 3 مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به مقدار میانگین کل کربن آلی (2/1 %) پتانسیل هیدروکربن­زایی سازند پابده در این منطقه ضعیف می­باشد. داده­ها بیانگر آن است که تلفیقی از کروژن­های نوع I، II و III در این نمونه­ها وجود دارند اما کـروژن نوع II فراوانی بیش­تری دارد. به نظر می­رسد علت اصلی فراوانی این نوع کروژن در سازند پابده ناشی از چیرگی رخساره­های دریایی تشکیل­دهنده این سازند می­باشد. بیش­تر نمونه­های سازند پابده از نظر RO در محدوده 5/0 تا 35/1 قرار دارند که بیانگر ورود سازند پابده در این منطقه به پنجره نفتی می­باشد. جایگاه این نمونه‌ها در نمودار شاخص هیدروژن (HI) به Tmax)) نشان می­دهد که سازند پابده به عنوان سنگ­های منشأ احتمالی با رسیدن به مرحله کاتاژنز (Tmax بالاتر از 435 درجه سانتی­گراد) توانسته­اند مسیر بلوغ حرارتی را طی نمایند. با توجه به شاخص تولید (PI) نمونه‌های سازند پابده، Tmax به دست آمده رسیدگی واقعی این سازند را نشان نمی‌دهد. مقدار Tmax و PI بدست آمده از داده­های راک­ایول نشان­دهنده این است که فقط یکی از نمونه­ها در ابتدای پنجره نفتی می­باشد. رخساره­های آلی این سازند عمدتاً نشانگر رسوبات فلات قاره و شیب قاره بوده که احتمالا در حاشیه­های قاره­ای ته­نشین شدند.