فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به ­منظور مطالعه ­ی تاثیر الگوی کشت بر عملکرد و شاخص ­های سودمندی کنجد، ماش، و لوبیا چشم ­بلبلی در کشت مخلوط، آزمایشی در سال زراعی 97-1396 در مزرعه تحقیقاتی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا شد. این آزمایش به صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل الگوهای مختلف کشت در 15 سطح شامل تک­ کشتی کنجد، تک کشتی ماش، تک ­کشتی لوبیا چشم­ بلبلی، نسبت­ های مخلوط سه­ گانه: 1-2-2(1لوبیا، 2کنجد و 2ماش)، 2-1-2، 1-3-1 ،2-2-1 و2-3-2 و نسبت­های مخلوط دوگانه: 3کنجد-3لوبیا، 3کنجد-3ماش، 3لوبیا-3ماش، 2کنجد–4ماش، 2کنجد–4لوبیا، 4کنجد-2ماش و 4کنجد-2لوبیا، بود. نتایج این پژوهش نشان داد که نسبت برابری کلی زمین در الگوی کشت مخلوط 3ماش-3لوبیا با میانگین 56/1 بیشترین میزان را داشت. الگوهای کشت 4کنجد-2لوبیا (با میانگین 1/21)، 2لوبیا-3کنجد-2ماش (با میانگین 1/19)، 2کنجد-4 لوبیا (با میانگین 1/18) و 2کنجد-4ماش (با میانگین 1/09) دارای نسبت برابری کلی بیشتر از یک بودند. در بین الگوهای کشت، کنجد در الگوی 2لوبیا-3کنجد-2ماش دارای بیشترین درجه تهاجمی (با میانگین 1/03)، ضریب ازدحام نسبی (با میانگین 4/64) و بیشترین شدت نسبی رقابت (با میانگین 10/82) را داشت که حاکی از برتری کنجد در این الگوی کشت نسبت به دو گیاه دیگر یعنی ماش سبز و لوبیا چشم‌بلبلی بود. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد که الگوهای کشت دوگانه 3ماش-3لوبیا و 4کنجد-2لوبیا به­ جهت شاخص‌های عملکردی دارای برتری معنی‌داری نسبت به الگوهای تک­ کشتی و کشت مخلوط چندگانه بودند. به ­طور کلی براساس نتایج این پژوهش مشاهده شد که کشت مخلوط توام کنجد با ماش و یا لوبیا به­ عنوان نمونه‌ای از نظام‌های پایدار در کشاورزی که اهدافی نظیر ایجاد تعادل اکولوژیک، بهره­‌برداری بیش‌تر از منابع، افزایش کمی و کیفی عملکرد را دنبال می‌کند، نسبت به سایر الگوهای کشت برتری قابل توجهی را داشت که این امر می‌تواند به­ علت تأثیر مثبت این گیاهان در کنار یکدیگر در یک قطعه زمین به­ ویژه در ارتباط با قدرت تثبیت­ کنندگی نیتروژن توسط لگوم‌ها باشد.