پراکندگی فلزات سنگین در رسوبات سطحی خروجی تالاب انزلی، شمال ایران

نویسندگان

1 گروه آمار، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 گروه زمین شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

3 گروه زمین شناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

4 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، مدیریت زمین شناسی دریایی

doi
چکیده

در این مطالعه محتوای فلزات سنگین ناحیه­ی خروجی تالاب انزلی به منظور برآورد درجه و منشأ آلودگی، مورد بررسی قرار گرفته است. به همین منظور تعداد ۱۵ نمونه از رسوبات سطحی برداشت گردید و ویژگی­های فیزیکوشیمیایی آن­ها تعیین گردید. دو روش آنالیز به کار گرفته شد؛ تفرق اشعه ایکس (XRD) برای تعیین کانی­شناسی رسی و آنالیز OES-ICP برای تعیین غلظت کل فلزات مورد استفاده قرار گرفت. غلظت هشت عنصر کادمیوم (Cd)، سرب (Pb)، نیکل (Ni)، کروم (Cr)، مس(Cu)، تیتانیوم (Ti)، وانادیوم (V) و روی (Zn) در رسوبات سطحی برآورد گردید. میزان آلودگی منطقه، توسط شاخص­های مختلف آلودگی شامل شاخص زمین انباشت (Igeo)، شاخـص غنی­شدگی (EF)، و شاخص بار آلودگی (PLI) محاسبه شدند. نتایج به دست آمده از شاخص زمین­انباشت مبین آن است که شدت آلودگی رسوبات منطقه نسبت به دو فلز کروم و کادمیوم در رده غیر آلوده تا آلودگی متوسط قرار دارند. بر اساس نتایج به دست آمده از شاخص غنی­شدگی، فلزات سرب (ایستگاه­های A1 و A15)، کروم (ایستگاه A12)، مس ( ایستگاه A1) و روی (ایستگاه­های A1 و A15) غنی­شدگی متوسط نشان می­دهند. مقادیر شاخص بار آلودگی در اکثر ایستگاه­های نمونه­برداری بیش­تر از یک است، که نشان دهنده­ی آلودگی این مناطق است، اما قابل توجه­ترین آن­ها مربوط به ایستگاه A12 می­باشد که برابر 12/3 است. روش­های آماری تحلیل خوشه­ای (Cluster Analysis) و تحلیل مؤلفه­های اصلی (Principle Component Analysis) نشان می­دهد که آلودگی فلزات کادمیوم، سرب، روی و مس عمدتاً دارای منشأ انسانی بوده و سایر فلزات از منشأ زمین­شناسی می­باشند. منابع اصلی آلودگی انسانی در این منطقه مرتبط با  فعالیت­های صنعتی و کشتیرانی می­باشد.