تأثیر بازدارنده نیتریفیکاسیون بر عملکرد رقمهای گندم و برخی ویژگیهای خاک در سامانههای خاکورزی مرسوم و بدون خاکورزی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران
4 دانشآموخته دکتری اکولوژی گیاه زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه
5 دانشجوی دکتری اکولوژی گیاه زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
6 دانشجوی دکتری زراعت، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس
7 دانشآموخته دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2022.345822.654927چکیده
در کشاورزی کود نیتروژن بهطور مؤثری جذب گیاه نمیشود و از طریق انتشار به هوا و آبشویی در خاک از دسترس گیاه خارج میشود. انتشار نیتروساکسید و آبشویی نیترات در نتیجه فرایندهای نیتریفیکاسیون خاک میباشد و مهارکننده نیتراپایرین با اختلال در این فرایند میتواند باعث بهبود کارایی کاربرد نیتروژن در خاک شود. بههمینمنظور با هدف بررسی اثرگذاری نیتراپایرین در شرایط خاکورزی متفاوت بر انتشارات خاک و عملکرد زراعی رقمهای گندم (Triticum aestivum) آزمایشی بهصورت کرتهای خردشده فاکتوریل در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار و سه سطح کودی اوره، ترکیب نیتراپایرین+اوره و کنترل و دو رقم رخشان و پیشگام در دو سطح خاکورزی مرسوم و بدون خاکورزی در سال زراعی 1399-1398 در شهر کرج انجام شد. نتایج نشان داد بیشترین مقدار آمونیوم، نیترات و نیتروساکسید در مرحله نموی طویلشدن ساقه حاصل شد. بیشترین آمونیوم (mg kg-1 38/18) در تیمار کودی نیتراپایرین+اوره و بیشترین میزان نیترات (mg kg-1 96/25) و نیتروساکسید (kg ha-1 day-1 0192/0) در تیمار کودی اوره بهدست آمد. کاربرد نیتراپایرین+اوره میانگین نیتریفیکاسیون آمونیوم و تبدیل آن به نیترات را در کل مراحل نموی گندم در خاکورزی مرسوم و بی خاکورزی بهترتیب 81/27 و 45/15 درصد کاهش داد. یافتهها نشان داد کاربرد نیتراپایرین بههمراه اوره از انتشار نیتروساکسید بهمیزان قابل توجهی جلوگیری کرد. فراهمی بیشتر نیتروژن در خاک از طریق کاهش نیتریفیکاسیون توسط نیتراپایرین علاوهبر تأثیر مثبت اقتصادی میتواند از اثرات زیانبار زیستمحیطی بر منابع آبی و گازهای گلخانهای جلوگیری کند.
