بررسی پتانسیل رسوب دهی حوضه های آبخیز خور و سفیدارک (هشتگرد، کرج) با نگرشی ویژه به اختلاف میان دو مدل EPM و MPSIAC

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

2 کارشناس ارشد، دانشگاه آی تی سی، هلند

3 دانشجوی دکترا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، ایران

doi
چکیده

امروزه فرآیندهای فرسایش و رسوب­گذاری در علومی چون زمین‌شناسی، جغرافیای طبیعی و آبخیزداری مورد بررسی قرار می­گیرد. حفاظت از خاک از دید پیشگیری از فرسایش خاک و از بین رفتن زمین­های حاصل­خیز و پیشگیری از پُرشدن زود هنگام سدهای مخزنی دو مسئله بسیار مهمی است که در این گونه پژوهش­ها مورد توجه است. به همین دلیل، میزان فرسایش، برآورد تولید رسوب سالیانه و رسوب­دهی حوضه­های آبریز، با به­کارگیری مدل­های تجربی، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. در این پژوهش، حوضه­های آبخیز خور و سفیدارک در حوضه آبخیز رودخانه کُردان (استان البرز) به عنوان مطالعه موردی برگزیده شده است. هدف این پروژه، برآورد تولید رسوب سالیانه در حوضه­های یادشده با استفاده از مدل­هایEPM  و MPSIAC، و مقایسه آن­ها است. در این راستا، پس از بررسی­های میدانی، در هر یک از زیرحوضه­ها با بهره­گیری از نقشه­های سنگ­شناسی، خاک­شناسی، پوشش گیاهی اطلاعات تلفیق شدند. سپس جدول­های مربوطه برای محاسبه کمّی هر یک از عوامل به منظور بررسی فرسایش به روش MPSIAC تهیه و در پایان با به­کارگیری روش EPM رده­بندی شدت فرسایش آن انجام گرفـت. میانگیـن رسوب ویژه در 7 زیرحوضه منطـقه در دو مدلMPSIAC  وEPM  28/3 و 99/1 متر مکعب بر هکتار در سال (به ترتیب) و میانگـین فرسایـش ویژه در این دو مدل 05/11 و 93/3 متر مکعب بر هکـتار در سال می­باشد. در هر دو روش بیش­ترین میزان تولید رسوب مربوط به سازندهای زاگون و شمشک است.