شناسایی درزه‌ها و تعیین جهت‌یافتگی آن با استفاده از تحلیل نتایج برداشت مقاومت‌ویژه آزیموتی آرایه مربعی در غرب افیولیت سبزوار

نویسندگان

1 گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2024.369862.1007580
چکیده

محدوده موردمطالعه در شمال‌غرب شهرستان سبزوار و در غرب «افیولیت سبزوار» واقع شده است. این منطقه، به‌واسطه وجود معادن کُرومیت، مشهور می‌باشد. یکی از مراحل بسیار مهم در اکتشاف معادن، شناسایی ساختارهای زمین‌شناسی است. در سنگ‌های پریدوتیتی، شناسایی گسل‌ها، در سطوح طبیعی زمین، به‌دلیل کم‌یافت بودن لایه‌های کلیدی، معمولاً مشکل می‌باشد. سونداژزنی مقاومت‌ویژه الکتریکی با استفاده از آرایه مربعی به روش آزیموتی به‌عنوان یک رهیافت ژئوفیزیکی برای شناسایی شکستگی‌ها و مشخص‌کردن جهت آنها در سنگ‌های گسل‌خورده و درزه‌دار به‌کار می‌رود. بررسی‌های زمین‌شناسی در محدوده موردمطالعه نشان می‌دهد که زون‌های شکسته و نیز جهت غالب درزه‌ها و شکستگی‌ها ارتباط مستقیمی با محل کانی‌زایی و جهت‌یافتگی ماده معدنی دارد. از این‌رو در این تحقیق، برای شناسایی ساختار زمین‌شناسی بخشی از محدوده معدنی با تمرکز بر روی شناسایی امتداد غالب شکستگی‌ها، در یک نقطه، روش سونداژزنی مقاومت‌ویژه الکتریکی با استفاده از آرایه مربعی به‌کار گرفته شده است. سنگ بستر محدوده موردمطالعه از پریدوتیت‌های سرپانتینی شده تشکیل شده است. داده‌برداری در سرپانتینیت‌های بدون روباره با استفاده از اندازه‌گیری‌های آرایه مربعی، برای بررسی وجود زون گسلی احتمالی، در یکی از معادن انجام شد. مقاومت‌های‌ویژه ظاهری اندازه‌گیری شده به این روش تغییرات قابل ملاحظه‌ای، در جهت‌های مختلف جغرافیایی، نشان داد. تفسیر نتایج به‌دست‌آمده از آرایه مربعی نشان می‌دهد که وجود گسل در محدوده مطالعه‌شده محتمل نبوده و شبکه درزه‌ها، اصلی‌ترین عوارض ساختمانی حاکم در این محدوده است. شکل نمودارهای مقاومت‌ویژه ظاهری آرایه مربعی، وجود شبکه درزه‌ها را که در چند جهت متفاوت امتداد دارد، تأیید می‌کند.