مستند‌سازی مدیریت‌های زراعی مؤثر بر تولید برنج (.Oryza sativa L) در استان گیلان

نویسندگان

1 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

2 دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 استادیار گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران. ایران

doi
10.22059/ijfcs.2023.348013.654936
چکیده

به‌منظور مستند‌سازی مدیریت‌های زراعی مؤثر بر تولید و عملکرد برنج در استان گیلان، آزمایشی مزرعه ­ای-میدانی طی دو سال زراعی 1397 و 1398 اجرا شد. به‌طوری‌که اثر عوامل مدیریتی اعمال­شده (سن نشا، تاریخ نشا‌کاری، تراکم کاشت، روش کشت، مقدار کود نیتروژن و حجم آبیاری) توسط کشاورزان سه شهرستان سنگر، خشک بیجار و کوچصفهان بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج، بررسی شد. از‌این‌رو، 36 مزرعه در شهرستان­های مذکور که معرف مدیریت در کل استان بودند انتخاب شدند. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار عملکرد شلتوک با میانگین 4500 کیلوگرم در هکتار برای دو روستای جورکویه خشک بیجار و ابراهیم‌سرا کوچصفهان ثبت شد و کمترین عملکرد دانه مربوط به روستای گیلوادشتان کوچصفهان با میانگین 3000 کیلوگرم در هکتار بود. دلیل عملکرد بالا در مزارع، مربوط به تاریخ‌های کاشت به‌موقع، کاشت نشا با سن مناسب، تراکم بهینه بوته در متر مربع، مقدار بیشتر کربن آلی خاک و مقدار مناسب کود نیتروژن مصرفی می‌باشد که نشان‌دهنده تأثیر مدیریت زراعی و ویژگی­های خاک بر عملکرد است. در میان تمامی عوامل مدیریتی، می­توان کشت به‌موقع را به­ عنوان مهم­ترین جزء مدیریتی کشت برنج در استان معرفی کرد. به‌طوری­که شرایط آب و هوایی مناسب در تاریخ‏های کشت­ به‌موقع، به­ ویژه در زمان گلدهی و پر­شدن دانه، منجر به استفاده از درجه حرارت مناسب در زمان بیشتر و بهره­ گیری گیاه از تمامی عوامل محیطی و مدیریتی شد و عملکرد بالاتر دانه را به ­دنبال داشت.