مطالعه ویژگی‌های فیزیکی-شیمیایی و غلظت هواویزی‌های جوی با دستگاه شمارنده آبشاری ذرات (مورد مطالعه توفان گردوغبار منطقه یزد)

نویسندگان

1 گروه اتمی و ملکولی، دانشکده فیزیک، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 گروه اتمی و ملکولی، دانشکده فیزیک، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 گروه اتمی و ملکولی، دانشکده فیزیک، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

4 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2024.371935.1007590
چکیده

هدف این پژوهش شناسایی برخی از مؤلفه‌های فیزیکی و شیمیایی ذرات معلق در هنگام توفان با استفاده از نمونه‌گیری و روش‌های آزمایشگاهی و همچنین آشکارسازی منبع و مسیر توفان‌ها با استفاده از مدل پخشی HYSPLIT در شهر یزد است. با استفاده از نمونه‌برداری از ذرات معلق در هنگام توفان با دستگاه جمع‌کننده ذرات به‌روش آبشاری، مقادیر ذرات گردوغبار اندازه‌گیری شد و غلظت ذرات PM10 و PM2.5 حاصل با مقادیر گزارش شده از سازمان‌های محیط‌زیست و هواشناسی استان یزد مورد مقایسه قرار گرفت. در ادامه با استفاده از مدل HYSPLIT در پنج ارتفاع منبع و مسیر توفان مورد بررسی قرار گرفت که در توفان مربوط به روز سه اردیبهشت مسیرها جهت جنوب غربی منطقه هدف که بخشی از شهرستان‌های تفت و مهریز را شامل می‌شود، نشان دادند. سپس با استفاده از دستگاه طیف‌سنج جذب اتمی، مقادیر فلزات سنگین Pb, Al, Cd موجود در نمونه‌های مربوط به توفان‌های 29 مرداد و 29 شهریور مورد بررسی قرار گرفت. در آزمایش‌ مربوط به تاریخ 29 مرداد، عنصر سرب در محدوده غنی‌شدگی کم (EF<3)، که EF نشان‌دهنده مقدار افزایش غلظت یک عنصر نسبت به غلظت طبیعی آن در پوسته، سنگ بستر یا خاک است، و عنصر کادمیوم در اکثر فیلترها، در محدوده غنی‌شدگی شدید (10<EF<25) قرار داشت. همچنین در آزمایش 29 شهریور مقدار غنی‌شدگی عنصر سرب ناچیز، و غنی‌شدگی عنصر کادمیوم در محدوده متوسط تا شدید (5<EF<10) قرار داشت.