فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هورمون‌ها نقش مهمی در تنظیم فرایند پر شدن دانه‌ها به عنوان مقصد فیزیولوژیک‌ زایشی و تقاضای مواد ‌پرورده از منبع فتوسنتز جاری و انتقال مجدد ایفا می‌کنند. هدف از این تحقیق، بهبود قدرت مقصد فیزیولوژیک از طریق محلول‌پاشی جیبرلین و اندازه‌گیری انتقال مجدد و عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی آخر فصل بود. 20 رقم زراعی گندم در قالب یک طرح کرت­های دوبار خردشده بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند؛ به‌طوری‌که آبیاری در دو سطح آبیاری متداول و تنش خشکی پس از گرده‌افشانی (40 درصد ظرفیت زراعی) به‌عنوان عامل اصلی، محلول‌پاشی جیبرلین (GA3) در دو سطح شاهد و محلول‌پاشی GA3 با غلظت 60μM در مرحله گرده‌افشانی به عنوان عامل فرعی و رقم به‌عنوان عامل فرعی فرعی در نظر گرفته شد. عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، اجزای عملکرد و انتقال مجدد به تفکیک میانگره تعیین شد. تنوع ‌ژنتیکی زیادی از نظر انتقال مجدد و عملکرد بین ارقام گندم در شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی وجود داشت. اما پاسخ ارقام به کاربرد جیبرلین تقریبا مشابه بود. تنش خشکی آخر فصل سبب کاهش عملکرد دانه (33 درصد)، عملکرد بیولوژیکی (20 درصد)، وزن هزاردانه (14 درصد)، تعداد دانه در سنبله (14 درصد) و انتقال مجدد (8 درصد) شد؛ اما کاربرد جیبرلین با تنظیم و تغییر فرایندهای فیزیولوژیکی سبب بهبود این صفات در هر دو شرایط آزمایشی شد. محلول‌پاشی جیبرلین در مرحله گرده‌افشانی گندم تأثیر مثبتی بر تقویت مقصد فیزیولوژیک و انتقال مجدد به‌ویژه در شرایط آبیاری مطلوب داشت. در شرایط تنش خشکی پس از گرده‌افشانی به‌دلیل کاهش طول دوره پرشدن دانه، اثر مثبت محلول‌پاشی جیبرلین روی صفات مورد مطالعه کمتر بود. با توجه ‌به نتایج حاصل از این آزمایش در شرایط تنش خشکی محلول‌پاشی جیبرلین توصیه نمی‌شود.