اثر محلول‌پاشی اسید‌سالیسیلیک و نانوسیلیکون بر عملکرد و صفات فیزیولوژیک ذرت (Zea mays L.) در مناطق زراعی آلوده به فلزات سنگین

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فیزیولوژی زراعی دانشکدگان ابوریحان دانشگاه تهران، تهران - ایران

2 دانشیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات دانشکدگان ابوریحان دانشگاه تهران. تهران -ایران

3 استاد گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات دانشکدگان ابوریحان دانشگاه تهران. تهران -ایران

4 استادیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات دانشکدگان ابوریحان دانشگاه تهران. تهران -ایران

5 استادیارگروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان. زنجان- ایران

doi
10.22059/ijfcs.2022.346622.654931
چکیده

به­دلیل صنعتی­شدن و فعالیت‌های مخرب انسانی، آلودگی خاک به عناصر سنگین به شدت در حال گسترش است. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر استفاده از سیلیکون و اسیدسالیسیلیک بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیک ذرت در دو مزرعه خصوصی رحیمی و مولوی (که آلوده به فلزات سنگین بود و در مجاورت کارخانه‌های سرب و روی شهر زنجان واقع شده بودند) در سال 1399 به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل محلول‌پاشی سالیسلیک‌اسید در چهار سطح صفر، 600، 1200 و 1800 میکرو‌مولار و محلول‌پاشی نانوسیلیکون در چهار سطح صفر، 600، 1200 و 1800 میلی‌مولار بود. نتایج آنالیز خاک نشان داد که غلظت عناصر سرب، روی و کادمیوم در هر دو مزرعه از حد مجاز بالاتر بوده و این آلودگی فلزات سنگین در مزرعه رحیمی شدت بیشتری داشت. آلودگی فلزات سنگین سبب کاهش ارتفاع بوته، عملکرد دانه و اجزای آن، عملکرد زیستی، محتوای کلروفیل و افزایش پرولین شد. بیشترین عملکرد دانه و وزن هزاردانه از تیمار 1800 میلی‌مولار اسیدسالیسیلیک و 1200 میلی‌مولار نانوسیلیکون و کمترین آن از تیمار شاهد (عدم مصرف اسیدسالیسیلیک و نانوسیلیکون) به دست آمد. بیشترین محتوای کلروفیل از تیمار 1800 میلی‌مولار اسیدسالیسیلیک در مزرعه مولوی به‌دست آمد و در تیمار 1800 میلی‌مولار نانوسیلیکون حداکثر مقدار کلروفیل نیز در مزرعه مولوی مشاهده شد. در مجموع تیمارهای به‌کاررفته تأثیر مثبت بر بهبود عملکرد و اجزای عملکرد کمی، محتوای کلروفیل و محتوای نسبی آب برگ ذرت علوفه‌ای داشت. از بین سطوح به‌کار­رفته تیمارها، محلول‌پاشی 1800 میلی‌مولار سالیسیلیک‌اسید و 1200 میلی‌مولار نانوسیلیکون برای بهبود تحمل تنش فلزات سنگین در این منطقه قابل مطالعه و بررسی بیشتر است.