تبیین و نقد مولفه های سبک های تربیتی رایج بر اساس دیدگاه ائمه اطهار(ع)
نویسندگان
1 استادیار، فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 دانشیار، گروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
doi
چکیده
هدف این پژوهش، تبیین و نقد مولفههای سبک تربیتی رایج بر اساس دیدگاه ائمۀ اطهار(ع) میباشد. روش این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد، کیفی از نوع تحلیل محتوای کیفی است. روش گردآوری داده-ها، کتابخانه ای و ابزار آن فیش برداری و با بهرهگیری از آثار و تألیفات اسلامی میباشد. روش نمونه گیری به صورت هدفمند بود و در روش تحلیل داده ها پس از مطالعه روایات، مقوله های اصلی مرتبط با سبک تربیتی دسته بندی شد و بر اساس کدگذاری اولیه، کدهای مشابه زیر هر مقوله، ایجاد و در مراحل بعد، این مقوله ها با هم مقایسه و براساس مقوله های کلیِ یک مقوله اصلی تکمیل شد. نتایج پژوهش نشان داد که در سبک فرزندپروری مقتدرانه بر بازخواست و تنبیه فرزندان در موقعیتهای تشخیصی از سوی والدین، توقع رفتار معقول و سنجیده بدون در نظرگرفتن توانایی فرزند تأکید شده است. سطح توانایی و ادراکی فرد، عامل مهمی برای تعیین سبک رفتاری است. سبک فرزندپروری مقتدرانه که نزدیک ترین سبک فرزندپروری به سبک تربیتی اسلام معرفی شده، برای همۀ موقعیت ها( بخصوص فرزندان سخت) قابل اجرا نیست. هر یک از سبکهای های فرزندپروری رایج، مولفه ها را به شکل ثابتی به کار می برند اما در سبک فرزندپروری بر اساس دیدگاه ائمۀ اطهار(ع)، با توجه به سن و وضعیت کودک، یک سبک گردشی و دوّار مشاهده می شود لذا، با توجه به این سبک چرخنده، ائمۀ اطهار(ع) هرکدام از این سبک ها را مناسب دوره سنی خاصی می دانند. بنابراین شش مولفه سبک تربیتی در دیدگاه ائمه اطهار(ع) اعم از مهرورزی، آزادی، کنترل، توانایی و وسع، تشویق و تنبیه کاملا با سبک های تربیتی رایج متفاوت است.