فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با هدف ارزیابی تنوع صفات زراعی، تعیین رابطه صفات و نقش صفات در ایجاد تنوع، مطالعه‌ای روی 49 نمونه ژنتیکی ماش انجام شد. نمونه‌ها در سال زراعی 98-1397 در مزرعه بانک ژن گیاهی ملی ایران کشت شدند و صفات مهم فنولوژیکی و زراعی اندازه‌گیری و یادداشت‎برداری شدند. بر اساس نتایج به‌دست آمده، صفات عملکرد دانه، زیست‌توده، وزن بوته، تعداد و وزن دانه و غلاف در بوته و تعداد خوشه، بیشترین ضریب تغییرات را داشتند. تجزیه عامل‌ها به روش تجزیه به مولفه‌های اصلی نشان داد که صفات وزن بوته، تعداد و وزن دانه و غلاف در بوته و تعداد خوشه در بوته بالاترین ضرایب را در مولفه اول، صفات عملکرد دانه و شاخص برداشت در مولفه دوم و صفات طول غلاف و وزن صد دانه، بزرگترین ضرایب را در مولفه سوم داشتند. تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها بر اساس ضرایب مولفه‌های حاصل از تجزیه به مولفه‌های اصلی، نمونه‌ها را در سه گروه متمایز قرار داد. تجزیه تابع تشخیص صفات نشان داد در تابع اول که بیشترین سهم (75 درصد) را در تمایز خوشه‌ها داشت، صفات عملکرد دانه، زیست‌توده، شاخص برداشت و تعداد غلاف در بوته بیشترین ضرایب را دارا بودند. بر اساس مقادیر لامبدای ویلکـس، تمام صفات مورد ارزیابی به استثنای صفات طول غلاف، تعداد دانه در غلاف و وزن صد دانه، تاثیر معنی‌داری در دسته‌بندی نمونه‌های ژنتیکی در سه گروه‌ متمایز داشتند. ضریب تغییرات فنوتیپی و ژنوتیپی بالا برای صفات وزن بوته، تعداد غلاف و دانه در بوته، وزن دانه و غلاف در بوته، تعداد خوشه در بوته، وزن صد دانه و شاخص برداشت و وراثت پذیری متوسط تا بالای این صفات نشان می‌دهد که انتخاب بر اساس این صفات می‌تواند موثر باشد. تجزیه مسیر، نشان‌دهنده اثرات مستقیم زیست‌توده و شاخص برداشت و پس از آن وزن غلاف در بوته بر عملکرد دانه بود. این نتایج روشن‌کننده نقش موثر این صفات در وجود تنوع بین نمونه‌های ژنتیکی ماش است و امکان انتخاب نمونه‌های ژنتیکی بر اساس این صفات را فراهم می‌سازد.