واکاوی انگیزش در نظام تربیتی اسلام، تقویت کننده ها و تضعیف کننده های آن

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران .

doi
چکیده

انسان موجودی است عقلانی و فطری که کمال نهایی او در قالب آموزه‌های دینی، از طریق آموزش و تربیت مناسب، تحقق می‌یابد. نظام تربیتی اسلام بر اساس این دیدگاه به رشد و پیشرفت انسان از طریق انگیزش صحیح تأکید می‌کند. انگیزش در حوزه تعلیم و تربیت به‌عنوان نیرویی محرکه عمل می‌کند که فرد را به سمت اقداماتی برای دستیابی به اهدافش هدایت می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی انگیزش در نظام تربیتی اسلام، عوامل تقویت‌کننده و تضعیف‌کننده آن، با رویکردی مبتنی بر منابع دینی و روش تحلیل اجتهادی صورت گرفته است. برای این منظور، حدود 1300 آیه از قرآن کریم و منابع روایی مشاهده و تحلیل شد که در نهایت منجر به شناسایی 10 واژه کلیدی مرتبط با موضوع و 18 عامل تقویت‌کننده و 10 عامل تضعیف‌کننده انگیزش گردید. روایی این پژوهش از روش سه سوسازی، درگیری با داده‌ها و پایایی آن از طریق مطابقت با پارداریم قرآنی – روایی مورد تأیید قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد نظام تقویت‌کننده‌ها و تضعیف کننده‌های انگیزش مطابق با منابع دینی، نظام تربیتی اسلام را از دیگر نظام‌های مادی متمایز و به رشد و سعادت انسان یاری می‌رساند.