بررسی کارایی روشهای تصحیح اریبی در بهبود برونداد مستقیم دمای مدلهای CMIP بر روی ایران
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
doi
10.22059/jesphys.2024.363498.1007547چکیده
مدلهای گردش کلی (GCMs) کم و بیش دارای اریبی هستند و یکی از تکنیکهای مورد استفاده برای کاهش اریبی مدلها در بررسی پیامدهای تغییر اقلیم بهکارگیری روشهای تصحیح اریبی است. این مطالعه کارایی پنج روش تصحیح اریبی شامل دو روش نسبتگیری و سه روش نگاشت چندک را برای دو متغیر دمای کمینه و بیشینه در 46 ایستگاه همدید ایران طی دوره 1980-2014 با استفاده از مدل EC-Earth3-CC از سری مدلهای CMIP6 مورد بررسی قرار میدهد. نتایج نشان داد برونداد مستقیم مدل EC-Earth3-CC برای هر دو متغیر دمای کمینه و بیشینه در تمامی پهنههای اقلیمی ایران و همچنین متوسط اقلیمی کشور دارای اریبی سرد (کمبرآوردی) است. بهطور کلی، پس از تصحیح اریبی، مقدار اریبی دو متغیر دمای کمینه و بیشینه بهشکل قابلتوجهی کاهش یافت. روشهای نسبتگیری نسبت به روشهای نگاشت چندک بهبود بیشتری را در برونداد مستقیم مدل نشان دادند. بر اساس تحلیل مقدار RMSE، روشهای تصحیح اریبی در مقایسه با برونداد مستقیم بهطور قابلتوجهی خطا را کاهش میدهند. بهطوریکه پس از تصحیح اریبی، مقدار خطای متغیر دمای کمینه برای روشهای نگاشت چندک تا 42 درصد و برای روشهای نسبتگیری خطی و واریانس بهترتیب 38/70 و 93/67 درصد کاهش داشته است. مقدار خطای دمای بیشینه نیز پس از تصحیح اریبی بهترتیب 59، 9/65 و 9/67 درصد کاهش داشته است. تصحیح اریبی سبب افزایش ضریب توافق (d) تا بیش از دو برابر در متوسط پهنههای اقلیمی شدهاست. بهطور کلی روشهای تصحیح اریبی بهکارگرفتهشده در این پژوهش دمای بیشینه را با دقت بالاتری نسبت به دمای کمینه برآورد میکنند.