فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی این مقاله، تحلیل معنایی و ساختاری اضافۀ اقترانی در زبان فارسی از منظر نظریۀ قالب‌های معناشناختی- بدنی است؛ نظریه‌ای که بدن را به­عنوان منشأ اصلیِ ساخت‌مندی مفاهیم زبانی در نظر می‌گیرد. در این رویکرد، بدن نه‌تنها در مفهوم‌سازی، بلکه در مقوله‌بندی دستوری نیز نقش دارد و به‌ویژه در بازنمایی رابطه‌های معنایی در گروه اسمی مؤثر است. در میان انواع اضافه در زبان فارسی، اضافۀ اقترانی به دلیل پیچیدگی معنایی، اختلاف دیدگاه در کتب دستور زبان، و ظرفیت بالای مجازپردازی، شایستۀ تأملی نوین از منظر بدن‌مندی است. با بهره‌گیری از روش توصیفی و تحلیل محتوای استدلالی- قیاسی، این مقاله می‌کوشد تعریف روشن‌تری از این نوع اضافه ارائه دهد و تمایز آن را با دیگر انواع اضافه مشخص کند. در پرتو این رویکرد، داده‌های پژوهش حاکی از آن‌اند که ساختار اضافۀ اقترانی متکی بر پیوندهای تصویریِ ریشه‌دار در تجربه‌های زیسته و بازنمودهای حسی- حرکتیِ بدن‌مند است؛ به‌گونه‌ای که هسته، تجسم یک قالب مفهومی تثبیت‌شده بر پایۀ شناخت بدنی است و مضاف‌الیه، با کارکردی کنشگرانه، نقش گسترشگر مفهومی و فعال‌کنندۀ فضای تصویری را ایفا می‌کند. این تحلیل، کارآمدیِ رویکرد قالب‌های بدنی را در تبیین رفتار نحوی- معنایی این نوع اضافه تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که روابط اقترانی، برخاسته از سازمان‌دهی‌های بدن‌مند، در تعامل با لایه‌های فرهنگی و زیباشناختیِ زبان، قابلیت تولید معانی چندلایه، انعطاف‌پذیر و موقعیت‌محور را دارند. ازاین­منظر، اضافۀ اقترانی را می‌توان به‌مثابه یک خرده‌نظام معناشناختیِ پویا و میان‌ذهنی در زبان فارسی بازشناسی کرد.