فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رمان‌های پست‌مدرن با برهم‌زدن قواعد کلاسیک روایت و خلق جهان‌های غیرطبیعی، تجربه‌ای تازه از واقعیت برای خواننده می‌سازند. جهان‌های غیرطبیعی به معنای روایت‌هایی هستند که در آنها قوانین زمان، علیت یا هویت نقض می‌شود و از رهگذر این نقض، پرسش‌هایی بنیادین دربارۀ بدن، ادراک و مناسبات قدرت مطرح می‌گردد. پژوهش حاضر با هدف ارائۀ چارچوبی تحلیلی برای فهم این پدیده، مدلی سه‌لایه‌ای طراحی کرده است که شامل «جهان‌سازی غیرطبیعی»، «تجربۀ بدن‌مند» و «زیست‌سیاست و پساانسان‌گرایی» است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل متن است و برپایۀ بررسی ده رمان شاخص از نویسندگان ایرانی و غربی انجام گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که جهان‌های غیرطبیعی در سه تیپ اصلی قابل‌طبقه‌بندی‌اند: جهان‌های پژواکی، جهان‌های بدن‌محور و جهان‌های معماری‌متنی. در همۀ این تیپ‌ها، بدن هم‌زمان عامل ادراک و موضوع قدرت است و تجربه‌های حسی نقش مهمی در باورپذیری جهان‌های غیرطبیعی دارند. پژوهش نتیجه می‌گیرد که تحلیل روایت‌های پست‌مدرن بدون توجه به بدن و مناسبات زیست‌سیاست ناکامل خواهد بود. چارچوب پیشنهادی علاوه­بر کارکرد نظری، می‌تواند در مطالعات تطبیقی، آموزش دانشگاهی و تحلیل روایت‌های دیجیتال نیز به­‌کار گرفته شود.