فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی منابع ژن‌های مقاومت گیاهچه‌ای و گیاه کامل برای ایجاد ارقام گندم دارای مقاومت پایدار، امری ضروری است. در این پژوهش تعداد 100 ژنوتیپ آژیلوپس تائوشی جمع‌آوری­شده از زیستگاه‌های طبیعی، در ایستگاه تحقیقاتی عراقی‌محله گرگان در خط های یک­متری کشت شده و با پاتوتیپ‌ شایع زنگ قهوه‌ای گرگان تیمار شدند. این آزمایش با طرح بلوک­های کامل در سه تکرار اجرا شد. واکنش گیاهچه‌ای نیز در گلخانه‌ مؤسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج با شش پاتوتیپ ایران با طرح کاملا تصادفی در دو تکرار بررسی شد. برای ارزیابی مقاومت از تیپ آلودگی، سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری، شدت نهایی آلودگی و ضریب آلودگی در مزرعه و تیپ آلودگی در گلخانه استفاده شد. نتایج نشان داد که در شرایط گلخانه‌ فراوانی ژنوتیپ‌های مقاوم، نیمه‌مقاوم، نیمه‌حساس و حساس به‌ترتیب 7، 13، 13 و 67 درصد بود. در مزرعه نیز فراوانی این ژنوتیپ‌ها به‌ ترتیب 14، 49، 7 و 30 درصد مشاهده شد. ضریب همبستگی بین شدت نهایی آلودگی، با ضریب آلودگی و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری (AUDPC)، به‌ترتیب 97/0 و 95/0 بود. 57 ژنوتیپ با توجه به شدت نهایی آلودگی 40-5/3، ضریب آلودگی 30-4/1 و rAUDPC، 1-32 درصد با واکنش نیمه‌حساس و نیمه‌مقاوم شناسایی شدند. در مرحله گیاهچه‌ای، 46 ژنوتیپ حساس به بیماری بودند که در مرحله گیاه بالغ مقاومت نشان دادند. برخی از ژنوتیپ­ها از افغانستان، آذربایجان، چین و ازبکستان به تمام جدایه‌ها مقاوم بودند که می‌توان از آن­ها به عنوان منابع ژنتیکی مناسب برای مقاومت به بیماری زنگ برگ در به­نژادی گندم‌های زراعی بهره گرفت.