بررسی تأثیر زمین‌لرزه بر سازه‌های انسان‌ساز در مجاورت خطوط ساحلی، (مطالعه موردی، زمین‌لرزه 11 تیر 1401، سایه‌خوش)

نویسندگان

1 گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

2 گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3 گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

4 گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

5 گروه علوم غیرزیستی جوی و اقیانوسی، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2023.353910.1007494
چکیده

ناحیه ساحلی از حساس‌ترین مناطقی است که به‌دلیل ماهیت پویای آن همواره در حال تغییر است. وقوع هرگونه تغییر در این‌چنین مناطقی می‌تواند تغییرات عمده‌ای در عملکرد مناطق ساحلی ایجاد کند. در 11 تیر 1401 سه زمین‌لرزه شدید و متوالی در منطقه ساحلی سایه‌خوش رخ داد. در اثر این زمین‌لرزه‌ها مرکز پرورش میگوی سایه‌خوش دچار آسیب جدی شد. در این مطالعه با به‌کارگیری تکنیک‌های RS و GIS میزان تأثیرگذاری زمین‌لرزه بر منطقه ساحلی موردنظر بررسی‌شده است. با استفاده از داده‌های ماهواره سنتینل-1 و به‌کارگیری تکنیک DInSAR، نقشه همدوسی، تداخل‌سنجی راداری نقشه تغییرات قائم منطقه تولید شده است که جهت مشخص کردن میزان بالاآمدگی یا فرونشست سطح زمین مورداستفاده قرارگرفته است. با استفاده از داده‌های ماهواره سنتینل-2، لندست-5 و لندست-8 و به‌کارگیری تکنیک نسبت باندی، وضعیت حوضچه‌های مزرعه و خط ساحلی منطقه مشخص شد. سطح منطقه در ناحیه شمال غربی مزرعه به شکل بالاآمدگی (تا 2/0 متر) و در نواحی شرقی مزرعه در امتداد ساحل به شکل فرونشست (تا 1/0- متر) تغییر داشته است. نتایج نسبت باندی نشان می‌دهد پس از پنج روز از وقوع زمین‌لرزه‌ها 189 حوضچه‌ از آب تخلیه‌شده است، و از طرفی میزان انتقال خط ساحلی (قبل و بعد از زمین‌لرزه) در نواحی نزدیک به کانال‌های مزرعه و دهانه‌های ورودی رود‌ها به‌شکل میانگین 30- متر بوده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد جانمایی اولیه برای طراحی و احداث فعالیت‌های اقتصادی، عمر مفید سازه‌های مورد استفاده را کاهش می‌دهد. بنابراین نوع سیستم سنتی پرورش میگوی احداث شده در منطقه منطقی نبوده و همواره در معرض آسیب‌های شدید است.