فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل گفتمان انتقادی در سالیان اخیر در پژوهش­های ادبی و غیرادبی کاربرد زیادی یافته و مقالات متعددی که رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف را به­کار گرفته‌اند در مجلات علمی-پژوهشی ایران منتشر شده‌اند. این پژوهش در پی آن است تا با اتخاذ روش فراتحلیل به ارزیابی توصیفی و کیفی این پژوهش­ها بپردازد. به همین منظور، تعداد 87 مقالۀ علمی-پژوهشی و همایشی را که در بازۀ زمانی 1380-1402 در مجلات علمی معتبر ایران چاپ شده‌ و از تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف برای تحلیل موضوع مورد پژوهش‌شان استفاده کردند انتخاب شد. سپس با ابزارها و مقولات برگرفته از روش فراتحلیل به ارزیابی این مقالات در دو بخش توصیفی و تحلیلی پرداخته‌شد. یافته‌های توصیفی پژوهش در شش مقوله دسته‌بندی و موردبحث قرار گرفتند و به­صورت جداول و نمودار خلاصه شدند. یافته‌های نظری پژوهش هم با نظرات و روش تحلیلی فرکلاف که در آثارش بیان شده‌اند مقایسه شد. یافته‌های نظری نشان داد که بیشترین پژوهش­ها در حوزۀ ادبیات انجام شده و کمترین در حوزۀ مسائل اجتماعی. غالب پژوهش­ها از نوع چگونگی (براساس شاخص‌های سه­گانۀ بلینسکی) بوده و اکثر پژوهش­ها وجه غیرگفتمانی روش فرکلاف را نادیده گرفته‌اند که این امر باعث تقلیل پژوهش­ها به تحلیل متنی-مضمونی شده است. در پایان و براساس یافته‌های پژوهش توصیه‌ها‌یی درمورد ضعف­ها و قوت‌های رویکرد فرکلاف و شیوۀ درست کاربست آن ارائه شده است.