شناسایی حداکثر ضخامت لایه گردوخاک بر مبنای مشاهدات ماهواره CALIPSO، مطالعه موردی: استان خوزستان

نویسندگان

1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه سنجش از دور و GIS، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2023.351868.1007477
چکیده

این مطالعه به شناسایی حداکثر ضخامت لایه گردوخاک با روش نیم‌رُخ قائم هواویز با استفاده از داده‏های لایدار کالیپسو می‌پردازد. جهت اجرای این روش، محدوده استان خوزستان به‌عنوان منطقه هدف در نظر گرفته شد. بر اساس نتایج تحقیق، حداکثر ضخامت لایه گردوخاک در نمونه‏های مطالعاتی در سرزمین کاملاً هموار غرب استان بیش از شرق ‌‌آن است. علاوه‌بر این در شرق استان نیز مقادیر حداکثر ضخامت لایه گردوخاک عمدتاً منطبق بر عرض‏های پایین منطقه است که سطح زمین از ارتفاع کمتری برخوردار است. به‌طور کلی، یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد که حداکثر ضخامت لایه گردوخاک با روش نیم‌رُخ قائم هواویز از داده‏های لایدار قابل استخراج است اگرچه خروجی این روش در شرایطی که لایه گردوخاک از پوشش افقی و قائم یکدست و متراکمی برخوردار باشد، دقیق‏تر است. علاوه‌بر استخراج ضخامت لایه گردوخاک، اندازه و میزان تراکم ذرات نیز با استفاده از شاخص نسبت رنگی مورد مطالعه قرار گرفت. مقادیر این شاخص در هر یک از نمونه‏های مطالعاتی، وجود ذرات ریز گردوخاک در منطقه را تأیید کرد. این شاخص پس از اعمال روش میانگین‏گیری افقی ۵ کیلومتر بر داده‏های بازپراکنش امواج لایدار محاسبه شد. این روش دارای قابلیت کاهش مؤثر نویز داده‏ و افزایش دقت تشخیص ابر از هواویز است که باعث آشکارسازی مرز بین هوای پاک و آلوده و تشخیص میزان تراکم هواویزها می‏شود. بر این اساس توزیع مکانی لایه گردوخاک و تغییرات ضخامت آن قابل مشاهده می‏باشد. نتایج این پژوهش می‏تواند برای ارائه پیش‏بینی در مورد غلظت، گستردگی، ارتفاع حداکثری لایه گردوخاک مورد استفاده قرار گیرد.