فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در باورهای عامیانه، بدشکلی بدن (گروتسک) به­عنوان بازنمایی انحراف از هنجارهای اجتماعی، همواره در تقابل با مفهوم خیر ظاهر می‌شود. براین­اساس هرگونه پندار، گفتار، و کردار پلید به­صورت نقصان عضوی تجسد می­‌یابد؛ ولی در ادبیات کلاسیک، بدن گروتسک تنها نمود کهن­الگوی شر نیست؛ بلکه لایه‌­های پیچیده­ای از مفاهیم نفرین، پوچی، طرد شدگی، و بحران هویت را در بر می­‌گیرد و بستری برای نقد ساختارهای اخلاقی و نظام­‌های سرکوبگر فراهم می­‌آورد. در این مقاله با تحلیل رمان شلغم میوۀ بهشته از علی‌محمد افغانی، تلاش می‌شود به روش توصیفی- تحلیلی و در پرتو نظریه­‌های باختین، و لکان، مفاهیم بدن گروتسک با توجه با نمادهای مرتبط تبیین شود. مقاله نشان می‌دهد که چگونه شکست نظم نمادین ‌-‌زبان و فرهنگ- در بازنمایی تجارب عمیق و غیرقابل‌بیان، به ظهور بدن‌هایی گروتسک و واژگونی مرزهای بین حیات و مرگ، انسان و غیرانسان منجر می‌شود. همچنین، با نقد مفاهیم کارناوال و مرحلۀ آینه‌ای لکان، تعامل پیچیده میان سه مرتبۀ امر نمادین، امر خیالی و امر واقع تحلیل شده و تأثیر آن بر شکل‌گیری هویت و تجربیات تروماتیک فرد و جامعه موردبحث قرار گرفته است. بدن گروتسک در این رمان نمادی از آگاهی غیرمجاز و همچنین شکنندگی و ضعف انسان دربرابر حقیقت است.