فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظریۀ‌ تخیل مادۀ گاستون باشلار، فیلسوف فرانسوی، یکی از مهم‌ترین دیدگاه‌های پدیدارشناسانۀ معاصر است. باشلار شاعران را بر مبنای غلبۀ یکی از چهار عنصر: هوا، خاک، آب و آتش در صور‌خیال آنها تحلیل می‌کند. هریک از این چهار ماده ویژگی‌ها و خواص و اثرات خاص خود را دارد که لاجرم آن را بر انگارۀ ادبی مربوط به خود نیز تحمیل می‌کند. ازسوی­دیگر، باشلار خانه را به‌عنوان مرکزی در نظر می‌گیرد که مایۀ سکنی و درون‌بودگی آنها می‌شود. خانه محل تجمع و همگرایی رانه‎های ناخودآگاه هستی در جهان است و بدین معنا مکان‌کاوی خانۀ خیالی شاعر، روشنگر بوطیقا یا نظام ادبی حاکم بر اندیشۀ اوست. از طریق مکان‌کاوی و همچنین بررسی شکل خانه می‌توان به پستوهای رازآلود ذهن شاعر راه یافت. نیما یوشیج نه تنها یکی از برجسته‌ترین شاعران ادب فارسی بلکه بنیانگذار شعر نو فارسی و جریان‌ساز نحلۀ ادبی نو در شعر فارسی است. اهمیت نیما در سیر ادب فارسی به­واسطۀ انقلاب عمیقی است که وی در شیوۀ ساخت صور خیال در شعر فارسی پدید آورد. ساختار بوطیقای شعر فارسی و البته فرم آن با نیما یوشیج متحول شد و بدین دلیل تحلیل بوطیقای نیما اهمیتی دوچندان می‌یابد. آشیانه، یک خانۀ هواگون است. بسامد بسیار پدیدارهای طبیعی: درخت، لانه، مرغ، آسمان، کوه و مانند آن در شعر نیما یوشیج نشان می‌دهد که عنصر غالب بر ذهن و تخیل وی مادۀ هوا است و مقالۀ حاضر به تحلیل همین عنصر در شعر او می‌پردازد.