مدلسازی عملکرد کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) تحت تأثیر تنش خشکی و رقابت علف‌های‌هرز

نویسندگان

1 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 دانش آموخته گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

5 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijfcs.2021.326750.654841
چکیده

کینوا شبه­غله­ای از خانواده تاج­خروسیان است که درحال حاضر ،به­دلیل ارزش غذایی بالا و تحمل تنش­ها به­ویژه خشکی و شوری، به­عنوان جایگزین مناسبی برای گیاهان با مصرف آب بالا مطرح است. از طرفی، علف­های‌‌هرز با رقابت بر سر عواملی مانند آب، نور و مواد معدنی با گیاه زراعی، همواره از عوامل محدودکننده عملکرد بوده­اند. بنابراین جهت بررسی قدرت رقابتی کینوا با علف­های‌هرز در شرایط نرمال و تنش خشکی و نیز تعیین زمان لازم برای کنترل علف­های‌هرز، آزمایشی به­صورت کرت­های خردشده با چهار تکرار در کرج اجرا شد. سطوح آبیاری در کرت­های اصلی (60، 80 و 100 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر) و سطوح کنترل در کرت­های فرعی (صفر، هفت، 14، 28 روز کنترل و کنترل در تمام فصل) قرار گرفتند. بیشترین عملکرد دانه و عملکرد زیستی کینوا در آبیاری نرمال و کنترل کامل علف‌هرز و به­ترتیب برابر با 331 و 1262 گرم در متر‌مربع و کمترین آن‌ها در تنش شدید و عدم کنترل مشاهده شد و به­ترتیب 139 و 723 گرم در متر‌مربع بود. در تیمار یک ماه کنترل و تنش ملایم، عملکرد دانه و عملکرد زیستی به­ترتیب برابر با 29 و 25/1010 گرم در متر‌مربع بود که نشان می­دهد، با وجود قدرت رقابتی علف­های‌هرز تابستانه، کینوا در تنش خشکی توان رقابتی مناسبی داشته است و درصورت یک ماه کنترل علف­های‌هرز، عملکردی نزدیک به کنترل کامل حاصل می­شود. در برازش عملکرد دانه به مدل لجستیک، بیشترین و کمترین  مقادیر پارامترهای y0 و a، یعنی حد بالا و پایین، به­ترتیب در آبیاری نرمال و تنش شدید مشاهده شد و ولی بیشترین و کمترین مقدار پارامتر GDD50 به­ترتیب در تنش شدید و آبیاری نرمال به­دست آمد.