تجزیه گرافیکی ژنوتیپ و محیط و برهمکنش ژنوتیپ × محیط بر عملکرد دانه آفتابگردان
نویسندگان
1 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 استادیار بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
4 بخش تحقیقات دانههای روغنی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
5 دانشیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
6 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
7 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفیآباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2021.324812.654832چکیده
بررسی واکنش ژنوتیپهای مختلف تحت شرایط محیطی متفاوت به بهنژادگران در شناسایی ژنوتیپهای با عملکرد بالا و پایدار کمک میکند. در این راستا، یازده هیبرید جدید آفتابگردان به همراه چهار رقم گلسا، قاسم، شمس و فرخ در چهار ایستگاه تحقیقاتی (کرج، ساری، کرمانشاه و دزفول) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار به مدت دو سال زراعی مورد ارزیابی قرار گرفتند. از روش آماری GGE بایپلات با مدل اثر ژنوتیپ + برهمکنش ژنوتیپ × محیط برای ارزیابی سازگاری ژنوتیپها در محیطهای مورد بررسی استفاده شد. نتایج تجزیه مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر محیط و ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط معنیدار بود. معنیدار شدن اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، بیانگر واکنش متفاوت ژنوتیپها در محیطهای مختلف بود. نتایج روش GGE بایپلات نشان داد که دو مولفه اول و دوم GGE بایپلات، 4/66 درصد از تغییرات کل عملکرد دانه را توجیه میکنند. بر اساس نمودار چندضلعی بایپلات، هیبرید RGK15×AGK1221 در ساری و کرج و هیبرید RGK25×AGK330 و رقم شمس در دزفول، ژنوتیپهای برتر و با سازگاری خصوصی بالا بودند. همچنین نتایج نشان داد که کلیه محیطها دارای قابلیت تمایز بالایی بودند و توانستند تفاوتهای بین ژنوتیپها را به خوبی آشکار کنند. محیط ساری، نزدیکترین محیط به محیط ایدهآل بود و بیشترین تمایز و بیانگری را نشان داد.
