ارزیابی شاخص‌های فیزیولوژیکی ژنوتیپ‌های چغندرقند (Beta vulgaris L.) تحت تنش کم‌آبی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه به نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز

2 استاد گروه به‌نژادی و بیوتکنولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، تبریز

3 استاد گروه بهنژادی و بیوتکنولوژی گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، تبریز

4 استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه

doi
10.22059/ijfcs.2021.326319.654838
چکیده

در ایران به­دلیل شرایط آب و هوایی خشک و نیمه­خشک، شناسایی ژنوتیپ­های متحمل به تنش کم­آبی دارای اهمیت زیادی می­باشد و برای انتخاب ژنوتیپ­های متحمل، به­کارگیری شاخص­های مهم و کاربردی ضروری است. در همین راستا، این تحقیق با هدف بررسی اثر تنش کم­آبی بر روی 27 ژنوتیپ چغندرقند به­صورت کرت­های خرد شده بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در دانشگاه تبریز در سال 1398 به‌اجرا درآمد. فاکتور اصلی شامل دو سطح آبیاری (مطلوب و کم­آبی) و فاکتور فرعی شامل 27 ژنوتیپ چغندرقند بود. در این آزمایش، بذرهای چغندرقند داخل لوله­های پلیکا (PVC) کاشته شدند. صفات مورد مطالعه شامل دمای پایداری برگ، قبل و بعد از آبیاری، میزان نسبی آب از دست رفته (RWL)، محتوای نسبی آب برگ (RWC)، وزن ریشه (RW)، نشت الکترولیتی (EL)، فلورسانس اولیه (F0)، حداکثر فلورسانس (Fm) و کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم دو (Fv/Fm) بودند. براساس نتایج تجزیه واریانس، اثر آبیاری، ژنوتیپ و برهم­کنش آبیاری × ژنوتیپ برای همه صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنی­دار بود. صفات دمای پایداری برگ قبل و بعد از آبیاری، نشت الکترولیتی و فلورسانس اولیه در اثر تنش کم­آبی، افزایش معنی­دار داشتند. همچنین میزان نسبی آب از دست رفته، محتوای نسبی آب برگ، وزن ریشه، حداکثر فلورسانس و کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم دو در اثر تنش کم­آبی، به‌طور معنی‌داری کاهش یافتند. از نظر شاخص­های دمای پایداری برگ بعد از آبیاری، محتوای نسبی آب برگ، وزن ریشه، نشت الکترولیتی، فلورسانس اولیه و کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم دو، ژنوتیپ Full sib S1-10- 8001 به­عنوان ژنوتیپ متحمل شناسایی شد.