ارزیابی پایداری عملکرد دانه ژنوتیپهای امیدبخش عدس دیم با روشهای پارامتری و ناپارامتری
نویسندگان
1 استادیار موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران
2 استادیار موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مغان
3 استادیار موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد
4 استادیار موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام
5 کارشناس ارشد موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کهگیلویه و بویراحمد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران
6 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان
doi
10.22059/ijfcs.2021.330502.654854چکیده
شناسایی ژنوتیپهایی با عملکرد بالا و سازگاری به دامنه گستردهای از محیطها، یکی از هدفهای عمده در برنامههای به نژادی گیاهان زراعی میباشد. پژوهش اخیر در قالب آزمایشهای چندمحیطی شامل 16 ژنوتیپ امیدبخش عدس در چهار منطقه گچساران، خرمآباد، مغان و ایلام، طی دو سال زراعی و در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. با توجه به معنیدار بودن برهمکنش ژنوتیپ و محیط، تجزیه پایداری به روشهای پارامتری و ناپارامتری در هشت محیط انجام شد. ژنوتیپهای پایدار بر مبنای ضریب تغییرات محیطی، عملکردی کمتر از میانگین داشتند. در رابطه با آمارههای رگرسیون و انحراف از رگرسیون، در مجموع و با در نظر گرفتن عملکرد، ژنوتیپ 10 بهعنوان پایدارترین ژنوتیپ تعیین شد. آمارههای اکووالانس ریک و واریانس شوکلا، ژنوتیپهای یک، 12 و 10 را بهعنوان ژنوتیپهای پایدار تعیین کردند. ژنوتیپهاژنوتیپهای 12، 13 (میانگین عملکرد کم)، نه و 10 (میانگین عملکرد بالا) بر مبنای آماره هانسون (Di) و ژنوتیپهای G9، G12 و G10 بر مبنای ضریب تبیین، پایدار بودند. بر اساس شاخص کانگ(YSi)، ژنوتیپهای نه، 10 و دو بهعنوان ژنوتیپهای پایدار شناسایی شدند. در رابطه با نتایج آمارههای ناپارامتری نصار و هیون (Si 1,2,3,6) و تنارازو (NPi 1,2,3,4)، عملکرد ژنوتیپهای پایدارتر از میانگین کمتر بود. بر پایه آماره TOP، ژنوتیپهای نه، پنج و 11 در رتبههای برتر قرار گرفتند. همچنین شاخص SIIG نیز ژنوتیپهای سه، چهار، 13 و 10 را بهعنوان پایدارترین ژنوتیپها شناسایی نمود که از این میان، تنها ژنوتیپ 10 عملکردی بالاتر از میانگین داشت.
