فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهبه ­منظور مطالعه اثرات کاربرد سیتوکنین بر بهبود تسهیم مواد فتوسنتزی و امکان افزایش درصد روغن دانه گلرنگ، پژوهشی به‌صورت آزمایش اسپلیت پلات فاکتوریل و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با چهارتکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان- ایران، در سال‌های زراعی 1397-1396 و 1398-1397 اجرا شد. در این پژوهش، سطوح آبیاری شامل آبیاری مطلوب (4/0- مگاپاسگال) و تنش خشکی (2- مگاپاسگال ) در کرت­های اصلی  و ارقام گلرنگ شامل سینا، فرامان، پرنیان، گلدشت و محلی اصفهان و سه سطح سیتوکنین شامل عدم مصرف (شاهد)، 50 و 75 میکرومولار به‌صورت فاکتوریل در کرت­های فرعی قرار گرفتند. تنش خشکی در مرحله گلدهی، شروع شد و هم­زمان با اعمال تنش خشکی، محلول­پاشی با سیتوکنین انجام شد. نتایج نشان داد که اعمال تنش خشکی باعث افزایش کارایی انتقال مجدد (75/42درصد)، میزان مشارکت ذخایر ساقه به دانه (26درصد) و کاهش عملکرد (8/26درصد) و روغن (6/10درصد) شد. در شرایط تنش خشکی، رقم محلی اصفهان با میانگین (42/35) درصد، بیشترین درصد روغن و افزایش 7/52 درصدی کارایی انتقال ذخایر ساقه به دانه را به خود اختصاص داد. کاربرد سیتوکنین باعث به حداقل رساندن اثرات منفی تنش خشکی و بهبود صفاتی چون کارایی ساقه در انتقال ذخایر به دانه، عملکرد دانه و درصد روغن در ارقام مورد مطالعه شد. بالاترین درصد روغن دانه با کاربرد غلظت 75 میکرومولار سیتوکنین (با میانگین38/33درصد) نسبت به تیمار شاهد به‌دست آمد. بنابراین کاربرد سیتوکنین را می­توان در جهت کاهش اثرات منفی تنش خشکی، تسهیم مواد فتوسنتزی و درصد روغن دانه گلرنگ پیشنهاد کرد.