فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئلۀ اساسی در پژوهش حاضر، نحوۀ بازنمایی فضای زندان در حبسیه‌های خاقانی است که با هدف شناخت رابطۀ دیالکیتک سه‌گانۀ فضای ادراک‌شده، فضای تصورشده، و فضای زیست‌شده براساس نظریۀ تولید فضای هانری لوفور انجام شده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و بر مبنای اسناد کتابخانه‌ای است و یافته‌ها نشان می­دهد که در فضای ادراک‌شده که مبتنی بر سنت پدیدارشناسی و دیدگاه انتقادی است، شاعر با مواجهۀ تنانه به درک جدیدی از فضای مادی زندان رسیده، سازوکار پنهان قدرت را باز می­شناساند. در فضای تصورشده که مبتنی بر دانش نهادینه‌شده از سوی گفتمان قدرت است، شاعر به­مثابه سوژه به شناختی از فضا می­رسد که حاصل اندیشۀ جبری است. همچنین دسترسی گروه‌های مختلف به قدرت و نقش آنها در حبس خاقانی آشکار می­شود. در فضای زیست‌شده که مبتنی بر مقاومتی پنهان دربرابر گفتمان قدرت است، شاعر به کمک تخیّل خود و با  تکیه بر جهان ممکنات و همچنین با بهره‌گیری از تعابیر شاعرانه فضایی متفاوت خلق می­کند که نسبت مادی با فضای حقیقی زندان ندارد، بلکه صرفاً معنایی آرمانی به آن اضافه می‌کند. نتایج پژوهش حاکی از آن است فضای مادی زندان، گفتمان قدرت و شاعر زندانی به­مثابه سوژۀ کنشگر در شکل‌گیری فضای زندان در حبسیه‌های خاقانی نقش دارند.