آنالیز چندمقیاسی میدان سرعت GPS در محدوده برخورد مایل صفحات زمین‌ساختی عربستان–اوراسیا با استفاده از موجک کروی

نویسندگان

1 گروه نقشه برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2023.340395.1007412
چکیده

میدان‌های سرعت GPS متشکل از مجموعه مشاهدات جابه‌جایی با توزیع مکانی نامنظم روی کره هستند. در این تحقیق آنالیز چندمقیاسی براساس موجک کروی برای برآورد میدان سرعت GPS در محدوده برخورد مایل صفحات زمین‌ساختی عربستان–اوراسیا انجام می‌شود. از آنجایی‌که موجک کروی مورد استفاده به‌صورت تحلیلی مشتق‌پذیر است، کمیت‌های حاصل از تانسور گرادیان جابه‌جایی مانند نرخ کرنش، اتساع و دوران نیز قابل محاسبه هستند. نخست قابلیت رویکرد چندمقیاسی در مدل‌سازی با داده‌های شبیه‌سازی نشان داده شده و سپس داده‌های واقعی بررسی می‌شوند. مهم‌ترین ویژگی این رویکرد تفکیک‌پذیری مکانی و مقیاسی جابه‌جایی و کمیت‌های اسکالر مستخرج از آن است. همچنین این رویکرد قابلیت استخراج بیشترین اطلاعات به‌صورت محلی را بر اساس تراکم ایستگاه‌های مشاهداتی با تنظیم خودکار مقیاس‌های مورد استفاده توسط موجک کروی دارد. به‌این‌ترتیب هم حجم اطلاعات استخراجی به‌صورت خودکار به حداکثر رسیده و هم امکان مقایسه نتایج در مقیاس مشخص و مناطق مختلف فراهم می‌شود. سایر روش‌های معمول مدل‌سازی عددی نظیر المان محدود و تفاضل محدود فاقد این ویژگی‌ها هستند. مطابق بررسی انجام شده در این تحقیق با درنظرگرفتن تراکم ایستگاه‌های GPS، مقیاس‌های 3 الی 8 موجک تفاضل گاوسی برای تحلیل میدان سرعت GPS در منطقه مورد مطالعه مناسب تشخیص داده شد. کوچک‌ترین باقی‌مانده‌ها در نقاط مشاهده‌ای رخ می‌دهند که به اندازه کافی متراکم هستند و در محمل توابع چارچوب با مقیاس طولی کوچک‌تر قرار می‌گیرند. با استفاده از میدان سرعت برآوردشده نرخ کرنش، اتساع و دوران به‌ترتیب با میانگین­های 8-10×786/1، 9-10×487/3- بر سال و 9-10×720/7 رادیان در سال برای منطقه مورد مطالعه به‌دست آمد.