تحلیل نقش و سازوکار نقش آفرینی کارآفرینان سیاستی در حکمرانی با تاکید بر تجارب موفق جهانی

نویسندگان

1 گروه مطالعات نظری علم، فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.

doi
10.22059/jed.2024.362106.654232
چکیده

هدف: تحقیق حاضر به بررسی نقش و سازوکار نقش‌آفرینی کارآفرینان سیاستی در حکمرانی ـ با تأکید بر برخی تجارب موفق جهانی ـ پرداخته است.روش: بدین منظور از روش اسنادی و تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است؛ جامعۀ آماری کلیه تحقیقات پیشین در زمینۀ کارآفرینی سیاستی است. نمونۀ آماری نیز عبارت است ازتمام اسناد مرتبط با نقش و سازوکار نقش آفرینی کارآفرینان سیاستی که با رویکردی هدفمند انتخاب شده است. بدین صورت که محقق درخصوص موضوع، نخست با جستجوی کلید واژه‌های مرتبط در سایت‌های داخلی و خارجی به استخراج مقالات و گزارش‌های معتبر پرداخت. در این فرایند انتخاب هیچ محدودیت زمانی برای جستجو در نظر گرفته نشد. در جستجوی مقالات داخلی، تنها مقالات منتشر شده در نشریاتی که در فهرست مجلات معتبر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار دارند،انتخاب گردید، سپس اسناد تکراری شناسایی و حذف شدند. این مرحله منجر به یافتن 154 سند علمی در حوزۀ «کارآفرینی سیاستی» شد. در گام آخر ، اسناد استخراج شده مورد غربالگری قرار گرفتند؛ پس از غربالگری، سرانجام 49 سند به منظور مرور و بررسی بیشتر انتخاب شدند. از میان این اسناد نیز، متناسب با حوزۀ جغرافیایی کشورها سعی شد از هر قاره یک یا چند کشور به عنوان نمونه انتخاب و تحلیل شود، که در نهایت 11 کشور از 5 قاره جهان برای بررسی بیشتر انتخاب گردیدند. در نهایت متن این اسناد، با استفاده از کدگذاری باز و محوری تحلیل شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که کارآفرینان سیاستی دارای ویژگی‌ها و مهارت‌های ویژه همچون هوش اجتماعی، جاه‌طلبی، مقاومت و پشتکار، علاقۀ شخصی، حرفه‌ای و ایدئولوژیک، انگیزۀ قوی، تدبیر، انرژی بالا، خلاقیت، اجتماعی بودن، تخصص در حوزۀ سیاست‌گذاری مربوطه، اعتبار اجتماعی و داشتن آگاهی سیاسی، توانایی رهبری مدیریتی و توانایی‌ها و مهارت‌های ارتباطی می‌باشند. یافته‌ها همچنین نشان داد که برای نقش‌آفرینی کارآفرینان سیاستی در حکمرانی عوامل زمینه‌ای لازم است. از جملۀ این عوامل می‌توان به عوامل اجتماعی (شامل همکاری و همراهی شهروندان و مقامات منتخب و به رسمیت شناختن تأثیرات و انگیزه‌های متخصصان در امر سیاست‌گذاری)، عوامل سیاسی (شامل ارزش‌های مرتبط با حکمرانی دموکراتیک، حاکمیت اشتراکی، درک دولت از ریسک سیاسی، شرایط گشودگی پنجرۀ سیاستی و علاقه‌مندی ذینفعان و متأثر بودن از سیاست)، عوامل نهادی ـ ساختاری (شامل وجود سازما‌ن‌‌ها و نهادهای واسطه‌ای برای کمک به شکل گیری شبکه، رویه عملیاتی رسمی و غیررسمی و قوانین خاص مشوق فرایند توسعۀ سیاست و پوشش رسانه‌ای) و همچنین وجود روابط شبکۀ اکوسیستم کارآفرینی اشاره کرد. در کنار عوامل زمینه‌ای، کارآفرینان برای نقش‌آفرینی در حکمرانی، از استراتژی‌هایی مانند برساخت مسائل، شبکه سازی، متقاعدسازی، استفاده از پوشش رسانه‌ای و انتشار اطلاعات راهبردی، رهبری گروهی، ایجاد مشارکت، تحقیق، ارزیابی و اظهار نظر کارشناسی، فعال‌سازی سیاسی، بسیج منابع، تعامل با ذینفعان و دادن حکمرانی بیشتر به آن‌ها استفاده می‌کنند.نتیجه: در مجموع می‌توان گفت اگر در کنار ویژگی‌ها و مهارت‌های فردی و اجتماعی و استراتژی‌های کارآفرینی سیاستی، شرایط زمینه‌ای وجود داشته باشد، کارآفرینان، موفق به نقش‌آفرینی در حکمرانیخواهند شد.