مدل‌سازی محلی میدان گرانی با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و روش کالوکیشن کمترین‌مربعات با رویکرد کووریانس بهبودیافته و ناحیه‌بندی در دریای عمان

نویسندگان

1 گروه مهندسی نقشه‌برداری و ژئوماتیک، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه مهندسی نقشه‌برداری و ژئوماتیک، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه مهندسی نقشه‌برداری و ژئوماتیک، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2023.349992.1007463
چکیده

دریای عمان، محل تلاقی دو صفحه تکتونیک اورآسیا و عربی و منطقه فرورانش مکران است. با وجود آن‌که اطلاع از رفتار و تغییرات محلی میدان گرانی، در مطالعه و مدل‌سازی ساختار پیچیده زمین‌ساختی در این‌محدوده از اهمیت بالایی برخوردار است، تاکنون کمتر به‌آن پرداخته شده است. در این‌پژوهش، از مشاهدات ماهواره‌ای SARAL/AltiKa استفاده شده است که به‌دلیل اندازه‌گیری در باند فرکانسی Ka، قدرت تفکیک مکانی و در نتیجه، ‌دقت ارتفاعی بالاتری نسبت به‌دیگر مأموریت‌های ارتفاع‌سنجی ماهواره‌ای دارد. از طرف دیگر، در اکثر روش‌های مورد استفاده در مدل‌سازی میدان گرانی زمین، برای ساده‌سازی محاسبات، دو فرض ایستایی و همسانگردی میدان گرانی لحاظ می‌شود که این دو فرض به‌معنای عدم‌وابستگی تابع گرانی به تغییرات آزیموت و موقعیت مشاهدات و نقاط داخل میدان بوده که چنین فرضی، همواره برقرار نیست. در این تحقیق، از رویکرد کووریانس بهبودیافته برای افزایش دقت تعیین کووریانس و ایده ناحیه‌بندی، به‌عنوان راه‌حلی برای کاهش اثرات منفی فرض ایستایی و همسانگردی در مدل‌سازی محلی میدان گرانی استفاده شده است. نتایج این‌پژوهش در 234 نقطه گرانی‌سنجی دریایی کنترل و مشخص شد که به‌کارگیری کووریانس بهبودیافته و ناحیه‌بندی، منجر به‌افزایش بیش از %39 (6/1 میلی‌گال) دقت مدل‌سازی محلی میدان گرانی به‌روش کالوکیشن کمترین‌مربعات در دریای عمان می‌شود. دقت حاصل ازمدلسازی محلی، در بعضی نواحی منطقه، تا 3/11 درصد (33/0 میلی‌گال) بالاتر از مدل‌های جهانی گرانی است.