واکاوی عناصر گفتمان ادبی پست‌مدرن با تکیه بر انگاره‌های ژان فرانسوا لیوتار: (تحلیل داستان دو بلدرچین از محمدرضا صفدری)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 استادیار زبان‌شناسی گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22124/naqd.2024.27223.2569
چکیده

پژوهش حاضر به تحلیل نمودها و تعاملات گفتمان پست‌مدرنیسم در داستان دو بلدرچین نوشتۀ محمدرضا صفدری پرداخته است. مسئلۀ اصلی پژوهش پیشِ­رو، تحلیل و واکاوی این پرسش است که چگونه ‌یک متن می‌تواند قواعد متعین بازنمایی را به چالش بکشد و جلوه‌های نوین بازنمود را پیشنهاد دهد. در این تحقیق به شیوۀ تحلیل محتوای کیفی برپایۀ اسناد، و با تکیه بر انگاره‌های برجستۀ لیوتار مانند: رویداد، امر والای پسامدرنیستی، ترافع و ستیز جملات و مسئلۀ هویت، داستان دو بلدرچین موردمطالعه قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد صفدری، با برهم­زدن بسط خطی و جهت روایت، پیش­فرض‌های خواننده را در دست‌یابی به ماجرا به چالش کشیده و پیوسته در حس سردرگمی غوطه‌ور می‌گذارد. متن صفدری در این داستان، خصلت رویداد داشته که همچنان‌که از داوری بر مبنای اصول شناخته‌شدۀ ژانر گفتمانی و قواعد داستانی مدرن سر باز می‌زند، شگردها و شکل‌های بازنمایی نوینی پیشنهاد می‌دهد. روایت صفدری نشان‌دهندۀ وضعیت جهانی پرآشوب است که هرگونه پیوستگی ساختاری و انسجام معنایی در آن با تردید همراه است. این نامشخص بودن و عدم قطعیت نه تنها در محتوا قابل درک است بلکه در وجوه صوری و فرمی بیان و زبان نیز نمود آشکار دارد.