وارونسازی دادههای ژئوئید، توپوگرافی و گرانی برای تعیین ضخامت پوسته و سنگکره در منطقه شمال شرق فلات ایران
نویسندگان
1 گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jesphys.2023.353234.1007489چکیده
هدف اصلی این پژوهش، تعیین ضخامت پوسته و سنگکره در مناطق شمال شرق فلات ایران است. روش حاضر با توجه به استفاده از دادههای ماهوارهای بزرگ مقیاس، نیازی به برداشتهای میدانی سخت و زمانبر نداشته و دارای مزیت دستیابی مستقیم به مدلی از ساختار سنگکره است. برای این منظور از وارونسازی همزمان دادههای ژئوئید، توپوگرافی و گرانی استفاده میشود. ابتدا مدلی یکبعدی و نزدیک به واقعیت با استفاده از مدلسازی همزمان دادههای ژئوئید و توپوگرافی با بهرهگیری از مفاهیم پایه فیزیک و ریاضی و همچنین همایستایی محلی، برای ضخامت موهو و لیتوسفر بهدست میآوریم و در ادامه برای کاهش اختلاف دادههای اندازهگیریشده و محاسبهشده، از وارونسازی سهبعدی استفاده میکنیم. در این منطقه مطالعات زیادی با روشهای لرزهای صورت گرفته است ولی با روش گرانی بهجز یک پروفیل، مطالعهای صورت نگرفته است. از نتایج بهدستآمده استنباط میشود که در زیر رشتهکوه کپهداغ ضخیمشدگی موهو مشاهده میشود و در حرکت بهطرف شمال شرق و جنوب غرب رشتهکوه کپهداغ، بهتدریج از این ضخامت کاسته شده است. عمق موهو در منطقه موردبررسی از 40 تا 60 کیلومتر متغیر است. با توجه به نتایج مدلسازی، مرز سنگکره-نرمکره در قسمت جنوب غرب منطقه موردبررسی (ایران مرکزی) تقریباً 100 کیلومتر است و بهطرف شمال شرق منطقه موردبررسی به تقریباً 200 کیلومتر میرسد.