طبقهبندی علوم؛ بنیانی برای آموزش و پژوهش نظاممند در اندیشه ابنسینا، فارابی و اخوانالصفا
نویسندگان
1 دکتری رشته تاریخ علم دوره اسلامی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق، تهران، ایران.
doi
چکیده
طبقهبندی علوم در سنت فلسفی متفکران مسلمان، صرفاً ساماندهی موضوعات علمی نیست، بلکه بازتابی از نظم عقلانی و غایتمند در فهم هستی و انسان است. در این مقاله، با تأکید بر آراء ابنسینا، فارابی و اخوانالصفا، نشان داده شده است که طبقهبندی علوم نهتنها در تعیین نسبت میان شاخههای معرفت نقش دارد، بلکه چارچوبی عقلانی برای سازماندهی آموزش و هدایت پژوهش فراهم میآورد. فارابی با تأکید بر غایتمندی و پیوند علم و سیاست، ابنسینا با طرح مراتب ادراک و تنظیم سیر آموزش، و اخوانالصفا با تلفیق معرفت و تزکیه، هر یک الگویی جامع برای تعلیم و پژوهش ارائه میدهند. نتیجه پژوهش آن است که احیای عقلانیت طبقهبندیشده میتواند گامی در جهت رفع پراکندگی معرفتی، اولویتبندی آموزشی و بازسازی پیوند میان علم، اخلاق و تربیت باشد.
