تحلیل نیاز زیست‌محیطی دریاچه ارومیه در شرایط مختلف با استفاده از مدل یکپارچه ارزیابی منابع آب WEAP

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت منابع آب، دانشکده عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی کیش،کیش، ایران.

2 دانشیار دانشکده علوم و مهندسی آب ،دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس ،تهران، ایران.

3 استادیار ،دانشکده مهندسی عمران ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن، تهران، ایران.

doi
10.22065/jsce.2022.342521.2813
چکیده

دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه کشور و دومین دریاچه شور در دنیا محسوب می‌شود. اجرای طرح‌های توسعه مدیرریتی و کشاورزی بر منابع آب حوضه آبریز دریاچه ارومیه و اکوسیستم آن تاثیر می‌گذارد؛ که نیازمند مطالعه و تحقیق می‌باشد. برآورد نیاز زیست‌محیطی دریاچه و لحاظ نمودن آن در بهره‌برداری از طرح‌های توسعه حوضه آبریز، می‌تواند منجر به حفاظت از عملکردهای اکولوژیک و هیدرولوژیک آن گردد. در مقاله حاضر از ابزاری برنامه‌ریزی جامع و یکپارچه منابع آب WEAP جهت بررسی پاسخگویی به تامین نیاز زیست‌محیطی دریاچه استفاده شد. بهمنظور تحقق این هدف ابتدا در یک دوره 13 ساله (2020-2007) شبیهسازی اولیه صورت گرفت، سپس در راستای هدف تحقیق در بازه زمانی 30 ساله (2050-2021) سناریوسازی شد. مدل ساخته شده با شاخص‌های آماری برازش رگرسیونی (R2)، شاخص نش-ساتکلیف (NSE)، مقدار مجذور میانگین مربعات خطا (RMSE) مورد ارزیابی قرار گرفت؛ که مقادیر آن‌ها بهترتیب برابر 99/0، 78/0، 871/0مترمکعب برثانیه برآورد شد؛ که میزان خطای قابل قبولی از مدل را نشان می‌دهند. نتایج نشان داد: حجم آب متوسط ماهیانه ورودی به منطقه مدل‌سازی در ماه‌های گرم تابستان نسبت به ماه‌های دیگر کاهش چشم‌گیری داشته است، علت این امر کاهش رواناب‌های سطحی و زیرزمینی، توسعه کشاورزی و افزایش جمعیت، کاهش راندمان مصرف آب و کاهش جریانات بازگشتی کشاورزی، توسعه طرح‌های نابسامان مدیریتی، کاهش بارندگی‌ها و بالا بودن میزان تبخیر در فصول گرم می‌باشد؛ که نیازمند مدیریت صحیح و تدوین برنامه‌های توسعه‌ای استراتژیک با چشم‌انداز حفاظت از محیط زیست و علی‌الخصوص حفظ و احیاء دریاچه ارومیه می‌باشد.